Wilson İlkeleri Nelerdir

Wilson İlkeleri Nelerdir

Birleşik Amerika, Birinci Dünya Savaşı’nın sona erdiği 1918 yılının başında, kendi sınırlarının ötesiyle yeni yeni ilgilenmeye başladı. Bunun ilk önemli belirtisi de Başkan Woodrow Wilson’un ocak ayı ilk haftasında ortaya attığı genel barış koşulları oldu. Wilson, kendi adıyla anılan ve 14 maddede toplanan bu ilkelerde, özellikle Avrupa’da coğrafya konumunu geniş ölçüde değiştiren savaşın sonuçlarını, kazançlı ve yenik yanları barış içinde bir araya getirebilecek biçimde düzenlemeyi öngörüyor, özetle şu önerilerde bulunuyordu:
1) Uluslar arasında gizli antlaşmalara son verilecek açık siyasa yönteminin uygulanması,
2) Karasuları dışındaki denizlerde, gerek savaşta, gerek barışta gidiş gelişin kesinlikle serbest olması.
3) Ekonomik engelledin mümkün olabilen ölçüde kaldırılması ve ticaret konusunda uluslar arasında eşitlik sağlanması,
4) Ulusların silahlanmayı iç güvenliklerinin gerektirdiği düzeye indirmeleri,
5) Sömürgeler konusundaki isteklerin Ve egemenlik sorununun, ilgili halkların çıkarları ile yan durumundaki hükümetin öne sürdüğü koşullar aynı düzeyde ele alınarak yansız biçimde ve serbestçe tartışılarak çözümlenmesi,
6) Osmanlı imparatorluğu’nun Türk kesimlerine karşı durulmadan egemenlik sağlanması, ama Türk boyunduruğundaki başka uluslara güvenlik içinde varlıklarını koruma ve rahatça gelişme olanaklarının güvence altına alınması,
7) Çanakkale Boğazı’nın uluslararası güvence altında, her ulusun ticaret gemilerine açık tutulması,
8) Kesin antlaşmalara dayanılarak tüm devletlere eşit düzeyde karşılıklı bağımsızlık ve mülk bütünlüğünü sağlayacak genel bir örgütün kurulması.
Wilson ilkeleri, hem devletler hukuku ile ilgili temel kavramlar ve kurallar, hem de savaşan devletlerin uygun görebilecekleri bazı belirtileri taşıyordu.
Ayrıca, yenilgiyi kesinlikle kabul eden bir kısım Osmanlı İmparatorluğu sorumlusu için bir anlamda kurtuluş demek oluyordu. Bu kişiler yalnızca ilkeleri benimsemekle kalmadılar, bu ilkelerin kaynağına özel hak ve yetkiler tanınmasını öngören Amerikan mandasının coşkun savunucuları arasında yer aldılar.
Birleşik Amerika’nın Wilson ilkeleri ile ortaya attığı barış istekleri, bir uluslar örgütünün güven altına alacağı devletler arasında eşitlik koşulunu da gerekli görüyordu. 8 Ocak 1918 günü dünyaya açıklanan bu ilkeler büyük ilgi uyandırdı. Artık genel kanı, barışın çok gecikmeyeceği biçimindeydi.

Yorum yazın