Vendée Savaşı

Vendée Savaşı
Fransız Devrimi sırasında ülkenin batısında çıkan karşıdevrimci ayaklanmalar (1793-96). İlki ve en önemlisi 1793’te, Vendée’nin yanı sıra Loire-Inférie-ure (bugün Loire-Atlantique), Maine-et-Loire, Deux-Sèvres illerinin (département) büyük bölümünü kapsayan topraklarda gerçekleşmiştir.

Dinsel inançların güçlü olduğu, ekonomik bakımdan geri kalmış bu bölgede 1789 Devrimi pek destek görmedi. Hükümetin Temmuz 1790’da Katolik Kilisesi’nin sıkı biçimde denetim altına alınmasını öngören Fransız Kilisesi Temel Yasası’m yürürlüğe koymasıyla devrimci gelişmeler karşısındaki hoşnutsuzluğun ilk işaretleri ortaya çıktı.

Şubat 1793’te zorunlu askerlik yasasının çıkarılmasının ardından genel bir ayaklanma başladı. 4 Mart’ta Cholet’de baş gösteren ayaklanmalar 13 Mart’ta Vendée’nin her yanını sardı. Ayaklanma Lyon, Marsilya ve Normandiya’daki artan tepkilerle de bütünleşerek, aynı günlerde Neerwinden’de yabancı kuvvetler karşısında yenilgiye uğramış (18 Mart) devrim hükümetini ciddi biçimde tehdit etmeye başladı. Bir kısım soylular köylü önderlerini desteklediler. Önce “Katolik Ordusu”, ardından “Katolik ve Kraliyet Ordusu” (sonradan “Büyük Ordu”) adıyla anılan ayaklanmacılar Thou-ars, Parthenay ve Fontenay’dan sonra Sau-mur ile Angers’i ele geçirdi. 17 Ekim’de yaklaşık 65 bin kişilik bir güce ulaşan ayaklanmacıların ordusu Cholet’de uğradığı ağır yenilginin ardından, Vendée’deki direnişi sürdürmek üzere François Athanase Charette de la Contrie’nin komutasında birkaç bin asker bırakarak kuzeye kaçtı. Ama 12 Aralık’ta Le Mans’ta, 23 Aralık’ta Savenay’da bozguna uğradı.

Çarpışmaların bitmesinden sonra cumhuriyetçi komutan Louis-Marie Turreau de Garambouville’in giriştiği misilleme eylemleri direnişin yeniden alevlenmesine yol açtı. Ama Mayıs 1794’te Turreau’nun görevden alınması, temmuzda da Paris’te Thermidor darbesinden sonra kurulan hükümetin ılımlı çizgisi, direnişin yatışmasına olanak sağladı. Aralıkta hükümet genel af ilan etti. 17 Şubat 1795’te La Jaunaye Konvansiyonu, Vendée’de zorunlu askerlik uygulamasını kaldırdı, ibadet özgürlüğü tanıdı ve halkın uğradığı zararlar için bir miktar tazminat ödemeyi kararlaştırdı. Sürgündeki Fransız soyluların İngiltere’nin desteğiyle Haziran 1795’te Bretanya’daki Qui-beron Körfezine yaptıkları çıkartma sırasında Charette yeniden silaha sarıldı. Temmuzda soyluların yenilmesi ve Şubat 1796’da köylü önderi Jean-Nicolas Stofflet’ nin, martta da Charette’in yakalanarak idam edilmeleriyle mücadele sona erdi.

Vendée’de 1799, 1815 ve 1832’de de daha küçük çapta kralcı ayaklanmalar oldu.

Yorum yazın