Vatan ve Hürriyet Cemiyeti Nedir

Vatan ve Hürriyet Cemiyeti, II. Meşruti-yet’in ilanından (1908) önce kurulan siyasal örgüt. Kaynaklarda örgütün kuruluşuna ilişkin farklı bilgiler verilmektedir. Bir kaynağa göre Dr. Mustafa (Cantekin) tarafından 1904’te ya da 1905 başlarında Vatan Cemiyeti adıyla Şam’da kuruldu. Daha sonra Vatan ve Hürriyet Cemiyeti adını aldı. Örgüte Haziran-Ekim 1905 arasında katılan Mustafa Kemal, Şubat-Mayıs 1906 arasında gizlice gittiği Selanik’te Vatan ve Hürriyet Cemiyeti’nin bir şubesini kurdu; ama Suriye’ye dönmesinin ardından Selanik şubesi Eylül 1906’da kurulan Osmanlı Hürriyet Cemiyeti’ne katıldı.

Başka bir kaynağa göre Vatan ve Hürriyet Cemiyeti, Şam’da 3. Ordu’da görev yapan Mustafa Kemal ve arkadaşları tarafından Aralık 1906’da kuruldu. Örgütün başlıca amacı Kanun-ı Esasi’nin yeniden yürürlüğe konması ve meşruti yönetime dönülmesiydi. Vatan ve Hürriyet Cemiyeti, bulunduğu bölgede, Avrupa’dan gelen Jön Türk yayınlarının dağıtımını gerçekleştirdi ve kendisine katılan üyelerle Kudüs’te Mülazım Celâl, Yafa’da Kaymakam Hamdi beylerin yönetiminde birer şube kurdu. Ama bunlar dışında önemli bir etkinliği olmadı. II. Meşrutiyet’in ilanının (1908) Kudüs ve Medine’de geciktirilmesi üzerine, cemiyetin eski üyeleri harekete geçerek meşrutiyetin burada da ilan edilmesini sağladılar. Örgüt kısa süre sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti’ nin Şam şubesine dönüştü.

Yorum yazın