Varşova Ayaklanması Nedir

Varşova Ayaklanması Nedir

Varşova Ayaklanması II. Dünya Savaşı sırasında Sovyet ordusu kenti ele geçirmeden önce PolonyalIların Almanları püskürterek kentin denetimini ele geçirmek amacıyla giriştiği başarısız ayaklanma (Ağustos-Ekim 1944). Ayaklanmanın bastırılması, sürgündeki Polonya hükümeti yerine Sovyet yanlısı Polonya yönetiminin ülkede denetimi ele geçirmesine yol açmıştır.

Kızıl Ordu Varşova kapılarına yaklaşırken (29-30 Temmuz 1944) Sovyet yetkilileri Polonya’daki yeraltı direnişini yürüten güçlere yardım sözü vererek Almanlara karşı bir ayaklanmayı özendirdi. Ama İç Ordu olarak bilinen Polonya yeraltı savaşçıları kaygılıydı; çünkü SSCB zaten Polonya’nın doğusunu doğrudan denetimi altına almış ve işgali altındaki bölgenin yönetimini üstlenmek üzere Polonya Ulusal Kurtuluş Komitesi’nin (PKWN) oluşmasına destek olmuştu. Sonunda Varşova’nın denetimini Kızıl Ordu’dan önce ele geçirebileceğini uman İç Ordu Sovyet yöneticilerinin ayaklanma önerisini kabul etti.

General Tadeusz Komorowski (Bor olarak bilinir) komutasında 50 bin kişiden oluşan Varşova’daki birlikler 1 Ağustos’ta görece zayıf Alman kuvvetlerine saldırdı ve üç gün içinde kentin büyük bölümüne egemen oldu. Ama takviye gönderen Almanlar, PolonyalIları saldırıdan savunmaya geçmek zorunda bıraktılar ve sonraki 63 gün boyunca kenti havadan ve karadan sürekli bombaladılar.

Bu sırada, ayaklanmanın ilk günlerinde şiddetli bir Alman saldırısı karşısında duraklamış olan Kızıl Ordu, Vistül Irmağının karşı kıyısında Varşova’nın bir banliyösü olan Praga’da mevzilendi. Ayrıca Sovyet hükümeti Batılı Müttefiklerin kuşatma altındaki PolonyalIlara havadan yardım sağlamak için Sovyet hava üslerini kullanmalarına da izin vermedi.

Müttefiklerin desteğinden yoksun kalan İç Ordu, birbiriyle bağlantısız küçük birimlere bölündü ve cephanesi tükenince teslim olmak zorunda kaldı (2 Ekim). Bor ve komutasındaki kuvvetlerin tutsak düşmesinden sonra da Almanlar kentte kalanları sistemli biçimde boşaltarak Varşova’yı yakıp yıktılar.

Sovyet yöneticileri Almanların Varşova Ayaklanması’nı bastırmasına göz yumarak, Londra’da bulunan sürgündeki Polonya hükümetini destekleyen askeri örgütlenmenin gövdesinin yok edilmesini sağladılar. Bu nedenle Sovyet ordusu bütün Polonya’yı işgal ettiğinde ülkede SSCB’nin siyasal nüfuzunun kurulmasına ve 1 Ocak 1945’te komünist ağırlıklı Geçici Hükümet’in işbaşına gelmesine karşı etkili ve örgütlü bir direniş gösterilemedi.

Yorum yazın