Van Eyaleti

Van Eyaleti, Doğu Anadolu’da Osmanlı yönetim birimi.

Van 1548’de kesin olarak Osmanlı sınırlarına katıldıktan sonra eyalet oldu. Beylerbeyliğine de Çerkeş İskender Paşa getirildi. Van beylerbeyi aynı zamanda serhat muhafızıydı. Eyalet paşa sancağı (Van) dışında Erciş, Muş, Bargiri, Gerger (Kârkâr), Ke-sani, Asyaburd (Asiberd), Ağakes, Beni Katur (Kutur), Beyazıd, Berdai, Ovacık, Adilcevaz ve Bitlis sancaklarını içeriyordu. Bitlis sancağı özel statülü özerk bir yerel hükümet sayıldığından eyalete bağlılığı biçimseldi. Eyalet topraklarının ilk büyük genel sayım ve yazımı da 1550’lerde gerçekleştirildi.

18. yüzyılda İran saldınları ve yerel yöneticilerin ayaklanmaları nedeniyle Osmanlı merkezî yönetiminin Van Eyaleti’ndeki denetimi zayıflamaya başladı. 1860’tan sonra Van, Bargiri, Erciş, Mahmudiye, Gevaş, Şitak (Çatak), Müküs, Vustan, Adilcevaz ve Ahlat kazalarını kapsayan bir mutasarrıflık olarak örgütlendi. 1876’dan sonra da Van ve Hakkâri sancaklarını kapsayan Van Vilayeti oluşturuldu. 1895-1917 arasındaki Ermeni ayaklanmaları, 1915’teki Rus işgali nedeniyle nüfusun büyük bölümü göçtü. Van vilayeti Cumhuriyet’ten sonra da yönetsel birim olarak korundu.

Yorum yazın