Valide Sultan Nedir

Valide Sultan Nedir

valide sultan, Osmanlı padişahlarının annelerine verilen unvan.

Önceleri, şehzade oğluyla birlikte sancakta kalan ve padişah kocası ölünce oğluyla başkente gelen haseki sultan, sarayın hareminde en saygın yere sahipti. III. Murad döneminde (1574-95), ölen padişahın yerine geçen yeni padişahın annesinin “valide alayı” denen özel bir törenle Eski Saray’dan alınarak Yeni Saray’a (Topkapı Sarayı) getirilmesi ve sarayın Harem-i Hümayun bölümündeki Valide Sultan Dairesi’ne yerleştirilmesi âdeti çıktı.

Çocuk yaşta tahta geçen padişahlar da, siyasal kararlan verebilecek olgunluğa eri-şinceye değin annelerinin yan resmî naibeli-ği altında hükümdarlık ederlerdi. Valide sultan Harem-i Hümayun’un da başıydı. “Hazinedar kalfa” denen, haremin en kıdemli cariyesi ve darü’s-saade ağası ondan buyruk alırlardı. Oğlu ölen ya da tahttan indirilen padişah anneleri valide sultan sanını yitirir, yaşamlannı gönderildikleri Eski Saray’da geçirirlerdi. Padişahtan başka hiçbir erkek valide sultanla görüşemezdi.

19. yüzyılda saraydaki Valide Sultan Dairesi resmî bir nitelik kazandı. Burada “kâtibe kalfa” denen kadın yazıcılar Mabeyn’e ve dışanya gönderilecek hükümnameleri yazarlardı. Padişah da annesiyle bu dairede görüşürdü. Valide sultan kethüdası ise hükümet nezdinde kararlarda etkili bir temsilciydi; bu nedenle de Tanzimat Döneminde Meclis-i Vükela’nın(*) üyeleri arasında yer aldı. Anneleri ölen padişahlar isterlerse, salt bu saray makamının boş kalmaması için, sütannelerini ya da emektar ve saygın bir cariyeyi valide sultan konumuna getirebilirlerdi.

Yorum yazın