Utrecht Antlaşması

Utrecht Antlaşmaları, utrecht barişi olarak da bilinir, İspanya Veraset Savaşı’na (1701-14) son veren antlaşmalar (Nisan 1713-Eylül 1714). Fransa (11 Nisan 1713-7 Eylül 1714) ve İspanya’nın (13 Temmuz 1713-26 Haziran 1714) öteki Avrupa devletleriyle imzaladığı iki antlaşma dizisinden oluşur.

Fransa’nın Utrecht’te barış antlaşması yaptığı ülkeler İngiltere, Felemenk Cumhuriyeti, Prusya, Portekiz ve Savoia’ydı. İngiltere’yle yaptığı antlaşmaya (11 Nisan) göre Fransa, Kraliçe Anne’ı Britanya hükümdarı olarak tanıyor ve tahttan uzaklaştırılmış olan II. James’in oğlunu desteklemekten vazgeçiyordu. Ayrıca Newfoundland, Nova Scotia, Hudson Körfezi bölgesi ve St. Kitts Adasını İngiltere’ye bırakıyor, İngiliz ve Felemenk ticaret filolarına karşı üs olarak kullanılan Dunkerque’teki tahkimatları yıkmayı yükümleniyordu. Felemenk Cumhuri-yeti’yle yaptığı antlaşmayla ise Fransa Felemenk Cumhuriyeti’nin, Gelderland’ın bir bölümünü ilhak etmesini ve İspanyol Fele-menki’ndeki bazı kaleleri elinde tutmasını kabul ediyordu. Prusya’yla yapılan antlaşma Fransa’nın I. Friedrich’i Prusya kralı olarak tanımasını ve Neuchâtel Kantonu ile Gelderland’ın güneydoğusunu Prusya’ya bırakmasını öngörüyordu. Buna karşılık Fransa da Prusya’dan Orange’ı alacaktı. Savoia ile yapılan antlaşmaya göre Fransa, Savoia dükü II. Vittorio Amadeo’yu Sicilya kralı olarak tanıyor, Amadeo’nun Sicilya ve Nice hükümdan olmasını kabul ediyordu. Son olarak Portekiz’le yaptığı antlaşmayla da bu ülkenin Amazon Irmağının iki yakası üzerindeki egemenliğini kabul ediyordu. Fransa’nın Güney Amerika’daki sömürgesi Guyana’nın sınırlarıysa değişmeyecekti. İspanya’yı ilgilendiren antlaşmaların düzenlenmesi daha uzun zaman aldı. Bu ülkenin İngiltere’yle yaptığı antlaşmayla (13 Temmuz) Cebelitank ve Minorka Adası İngiltere’ye verildi. Bu antlaşmadan önce İspanya ile İngiltere arasında imzalanan asiento (İşpanyolcada “sürekli”) anlaşmasıyla da İspanyol sömürgelerine Afrikalı köle sağlama hakkı 30 yıl süreyle yalnızca İngiltere’ye tanınmıştı. 13 Ağustos 1713’te Savoia ile imzaladığı antlaşmaya göre İspanya, eski toprağı Sicilya’yı ganimet payı olarak Vittorio Amadeo’ya bırakıyor, Amadeo da buna karşılık İspanya tahtında hak iddia etmekten vazgeçiyordu. İspanya ile Felemenk Cumhuriyeti arasındaki barış antlaşması 26 Haziran 1714’te, İspanya ile Portekiz arasındaki antlaşma ise ancak Şubat 1715’te (Madrid Antlaşması) imzalanabildi.

Kutsal Roma-Germen imparatoru VI. Karl’ın İspanya Veraset Savaşı’nı sürdürmekten vazgeçmesini sağlayan Rastatt ve Baden antlaşmaları 6 Mart ile 7 Eylül 1714’te imzalandı. İmparator ile İspanya arasındaki banş ise ancak Lahey Antlaşmasıyla (Şubat 1720) gerçekleşti.

İspanya tahtına kimin geçeceği sorunu sonunda Fransa kralı XIV. Louis’nin torunu V. Philippe’in tahta çıkmasıyla çözüme bağlandı. Antlaşmalar sonucunda sömürgeler ve ticaret pazarı bakımından en büyük payı alan İngiltere dünya ticaretinde öne geçmiş oldu. Utrecht Antlaşmaları 20 yıl boyunca uluslararası politikada bir örnek oluşturdu.

Etiketler:

Yorum yazın