Türkiye Komünist Fırkası

Türkiye Komünist Fırkası, Kurtuluş Savaşı sırasında Ankara Hükümetinin gözetim ve denetiminde kurulan resmî komünist partisi.

Ankara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasındaki ilişkilerin yakınlaştığı bir dönemde, Mustafa Kemal’in (Atatürk) talimatı doğrultusunda 18 Ekim 1920’de kuruldu. Partinin yöneticileri arasında Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) önde gelen üyeleri de vardı. Daha sonra Tevfik Rüştü (Âras). Mahmut Esat (Bozkurt), Yunus Nadi (Abalıoğlu), Kılıç Ali, Hakkı Behiç (Bayiç). İhsan (Eryavuz). Refik (Koraltan). Eyüp Sabri (Akgöl) ve Süreyya (Yiğit) beyler de partiye katıldılar. Mustafa Kemal’in Ali Fuat Paşa’ya (Cebesoy) gönderdiği gizli bir mektuptan. Rusya kanalıyla Anadolu’yu etkilemeye başlayan komünizme karşı koyma gibi bir amaçla da ortaya çıktığı anlaşılan partiye Mustafa Kemal’le birlikte Fevzi Paşa (Çakmak). Ali Fuat Paşa. Refet Bey (Bele). İsmet Bey (İnönü) ve Kâzım Karabekir Paşa da üye oldular. Partinin yayın organı Yunus Nadi’nin sahibi olduğu Yenigün gazetesiydi. Bir süre sonra Yeni Dünya gazetesi de aynı işlevi üstlendi. TKF’ye göre Türkiye için Rusya’daki gibi kanlı bir devrim gerekmiyordu. TKF sol düşüncenin Türkiye’de daha kolay yaygınlaşabilmesi için İslam dinini sosyalizmin esası olarak gösteriyordu. Anadolu’yu Batı kapitalizminin sömürü zincirinden kurtarmayı temel hedef olarak belirliyor ve komünizmin her ülkenin özel koşullarına göre uygulanması gerektiğini savunuyordu. İslam dünyasının Batı emperyalizminin baskısı altında olmasının, nesnel olarak bütün İslam ülkelerini Sovyet Rusya ile yakın ilişkilere yönelttiği görüşünü ileri sürüyordu.

Komintern’e (III. Enternasyonal) üyelik başvurusu geri çevrilen ve komünist çevrelerle ciddi bir ilişkisi bulunmayan TKF daha çok Anadolu’da gelişen sol eğilimli Yeşil Ordu ve Halk Zümresi örgütlenmelerini düzene uyarlamaya çalıştı. Ama bu hareketlerin koruyucusu durumundaki Çerkeş Ethem ile Ankara Hükümeti arasındaki anlaşmazlığın çatışmaya dönüşmesi karşısında, savunduğu görüşleri hızla terk etti ve kuruluşundan üç ay sonra varlığı sona erdi.

Yorum yazın