Trablusgarp Savaşı Nedenleri ve Sonuçları

Trablusgarp Savaşı Nedenleri ve Sonuçları

Trablusgarp Savaşı, Osmanlı devleti ile İtalya arasında, bugün Libya topraklarında kalan Trablusgarp’ta yapılan savaş (1911-1912). Osmanlı imparatorluğu’nun paylaşımı sırasında, 1881’de Fransa’nın Tunus’u, 1882’de İngiltere’nin Mısır’ı işgal etmesi üzerine, 1870’te birliğini tamamlamış olan İtalya, Osmanlı topraklarından olan Libya’ya göz dikti. BU amacını gerçekleştirebilmek için önce siyasal alanda girişimlerde bulundu. Batılı devletlerden aldığı destekle Mart 1911’de hükümeti kuran Başbakan Giolitti, Trablus-garp’ı ele geçirmek için planlar yapmaya başladı. Eylül 1911’de Almanya ile Avusturya-Macaristan imparatorluğu’nun onayını aldıktan sonra İşgal için askeri hazırlıklara girişti. Görünürde İtalya, Libya topraklarına bu yöreleri uygarlaştırmak amacıyla girecekti. İtalya’nın bu arzularını bilmeyen Osmanlı Devleti, Trablusgarp’ta bulunan askerlerinden bir bölümünü terhis etmiş, bir bölümünü de Ye-men’e göndermişti. Öte yandan Yemen,

Makedonya ve Arnavutluk’ta ayaklanmaların çıkması ve bazı askeri birliklerin bu bölgeye kaydırılması, Mısır’ın İngiltere’nin yönetimine girmesi nedeniyle Libya ile kara bağlantısının kesilmesi, Osmanlı Devleti’nin bu bölgeye olan ilgisinin azalmasına yol açtı. İtalya durumun kendi çıkarları için uygun olduğunu kabul ettiği bir anda, 23 Eylül 1911’de Osmanlı Devle-ti’ne bir nota vererek, Libya’da bulunan Osmanylı subaylarının ve tutucu halkın burada bulunan italyanlara karşı kışkırttıklarını ileriye sürerek önlem alınmasını istedi. 28 Eylül 1911 ’de bir ültimatomla da Osmanlı Devleti’nin Trablusgarp ve Bin-gazi’yi uygarlık açısından geri bıraktığını, burada bulunan italyanlar ve öteki yabancılara kötü davranıldığını belirterek 29 Ey-lül’de Osmanlı Devleti’ne savaş açtı. Ültimatomu alan Sadrazam Halil Paşa görevden istifa etti, yerine Sait Paşa atandı. 30 Eylül’de İtalya 30.000 kişilik bir donanmayla Trablusgarp kıyılarına geldi. Bingazi, Tobruk ve Homs bombalandı. Libya’da bulunan az sayıdaki Osmanlı askeri, yerli halkla işbirliği yaparak italyanlara karşı koymaya çalıştıysa da kendinden sayıca üstün düşman kuvvetlerini durduramadı ve iç bölgelere çekilen halkın ardından 4 Ekimde Tobruk, 5 Ekimde Trablusgarp, 18 Ekimde Derne, 20 Ekimde Bin-gazi ve 21 Ekimde Homs italyanlarca işgal edildi. Bu olumsuz gelişmelere karşı Osmanlı Devleti bölgeye askeri yardım yapamadı, ancak 7 Ekimde Adliye Nezareti, İtalyanların tanınan kapitülasyon ayrıcalıklarının kaldırıldığını duyurmakla yetindi. Tüm koşulların kendi yanında olmasına karşın İtalya, kıyı kesiminde kalarak iç bölgelere ilerlemedi. Bu arada 23 Nisan-17 Mayıs 1912 arasında Ege De-nizi’ndeki On iki Ada’yı da ele geçirdi. Osmanlı Devleti’nin Libya’ya askeri yardım gönderememesi üzerine başta Mustafa Kemal olmak üzere, Binbaşı Enver (Paşa), Binbaşı Fethi (Okyar), Binbaşı Halil (Paşa), Yüzbaşı Nuri (Conker), Yüzbaşı Ali (Çetinkaya) gibi sonraki yıllarda Osmanlı Devleti’nin geleceğinde rol alacak olan genç subaylar gizlice Trablusgarp’a gelerek buradaki bir avuç askeri ve halkı örgütleyerek Trablusgarp’ın savunmasına giriştiler. Mustafa Kemal’in çabalarıyla italyanlar Derne ve Tobruk’ta yenilgiye uğ-ratıldılarsa da Trablusgarp’tan atılamadılar. Savaşın İtalyanların istediği yönde gelişmemesi ve 1912 yazında Balkanlarda durumun karışması üzerine Batılı devletlerin araya girmesiyle 12 Temmuz 1912’de taraflar İsviçre’de barış görüşmelerine başladılar. Balkanlar’da savaşın patlak vermesi üzerine daha da zor duruma düşen Osmanlı Devleti, 15 Ekim 1912’de imzalanan Uşi Antlaşması ile Trablusgarp’ı İtalya’ya bırakmak zorunda kaldı, On iki Ada ile geriye verildi. Bu savaş sonunda Osmanlı Devleti, Afrika’daki son toprağını da yitirmiş oldu.

Yorum yazın