Tersane Konferansı

Tersane Konferansı, İstanbul konferansi ya da süfera (Elçiler) konferansi olarak da bilinir, Osmanlı Devleti’nin Balkanlar’daki topraklarında ıslahat yapılmasını isteyen İngiltere, Rusya, A|manya, Avusturya-Ma-caristan, Fransa ve İtalya elçilerinin katıldığı konferans (23 Aralık 1876-15 Ocak 1877).

Rus Çarlığı’nın Osmanlı Devleti’ne savaş açma olasılığının artması karşısında Ortadoğu’da çıkarları olan İngiltere, Sırbistan ve Karadağ’la barış konusuyla Bosna-Hersek ve Bulgaristan’a tanınacak yeni hakların görüşüleceği bir barış konferansı toplanmasını önerdi. Konferansa Paris Antlaşması’nı (1856) imzalamış devletlerin ikişer delegeyle katılmaları kararlaştırıldı. Bahriye Nezareti Binası’nda toplanan konferansta Os-manlı Devleti’ni Hariciye Nazırı Safvet Paşa ile Berlin büyükelçisi Edhem Paşa temsil etti.

Konferansın başladığı gün I. Meşrutiyet ilan edildi (23 Âralık 1876). Bu amaçla atılan top sesleri delegeleri heyecanlandırınca Safvet Paşa kısa bir söylevle Osmanlı Devleti’nin anayasal düzene geçtiğini açıkladı. Osmanlı hükümeti Kanun-ı Esasi olarak bilinen anayasanın ilanını konferansın başlamasına denk getirerek konferansı etkisiz kılmak istemişti. Ama Rus elçisi İgnat-yev gereksiz gösterilerle konferansın kesile-meyeceğini bildirdi. Safvet ve Edhem paşalar da buna tepki olarak toplantıyı terk ettiler. Öteki delegeler İgnatyev’in önerdiği gündemi oybirliğiyle kabul ederek konferansın sürmesini benimsediler.

Osmanlı delegelerinin katılmadığı oturumlarda Osmanlı hükümetine altı kalıcı, iki geçici öneri sunuldu. Bunlara göre Bulgaristan “Doğu” ve “Batı” olarak iki vilayete ayrılacak, Bosna-Hersek ve Bulgaristan’da istinaf mahkemeleri oluşturulacak, bu mahkemelerin yargıçları ile Bosna-Hersek ve Bulgaristan valileri konferansa katılan altı devletin oylarıyla seçilecek, bu mahkemelerde Türkçe ile yerel ulusal diller kullanılacaktı. Bu bölgelerde tütün ve gümrük resimlerinin tamamı, öteki vergilerin ise yalnızca üçte biri Osmanlı Devleti ne bırakılacak, kalanı yerel gereksinimlere harcanacaktı. Bulgaristan ile Bosna-Hersek’te ulusal askeri birlikler oluşturulacaktı.

Geçici iki öneri ise konferansa katılan altı devletin vereceği üyelerden oluşturulacak bir komisyonun bir yıl süreyle Bulgaristan’ da yargı ve yönetim yetkilerini üstlenmesini ve komisyonu korumak üzere Belçika’dan 5 bin kişilik bir askeri birliğin Bulgaristan’a gönderilmesini içeriyordu.

Önerilerin bildirilmesinden sonra Sadrazam Midhat Paşa konuyu tartışmak üzere Müslüman olmayan Osmanlı uyrukluların da katıldığı bir Meclis-i Umumi topladı. Meclis konferansta alınan kararlan oy çokluğuyla reddedetti (18 Ocak 1877). Yabancı delege ve elçilerin bir çözüme varamadan İstanbul’dan ayrılmasıyla Osmanlı yönetiminde yeni bir bunalım baş gösterdi. II. Abdülhamid konferanstaki başarısızlığın sorumluluğunu Midhat Paşa’ya yükleyerek onu sadrazamlıktan uzaklaştırdı. Aynca konferansa katılmış olan devletleri yumuşatmak amacıyla Sırbistan’la banş imzalama (1 Mart 1877) ve Meclis-i Mebusan’ı açma (19 Mart 1877) gibi adımlar attı. Bütün bu çabalar sonuçsuz kaldı ve Rus Çarlığı Nisan 1877’de Osmanlı Devleti’ne savaş açtı.

Etiketler: ,

Yorum yazın