Tekfur Nedir

Tekfur Nedir

tekfur, Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminde Türklerin Bizans imparatorlarına, despotlarına, eyalet topraklarının bağımsız ya da yarı bağımsız soylu yöneticilerine verdiği ad. Rumca nikephoros (muzaffer) ya da Ermeniceye takavor biçiminde geçen Farsça tâcâver (taç taşıyan) sözcüğünün bozulmuş biçimi olabilir.
Tekfur sözcüğü daha eski dönemlerde Ermeni kralları için de kullanılmıştır; İbn Bibi ve Ömerî’nin kullanımları buna örnektir. İbn Batuta ise Bizans imparatorlarını bu adla anar. Palaiologosların Bizans tahtını ele geçirmesinden sonra soylu sınıfın ade- mimerkezileşme sürecine girdiği görülür. Hizmete bağlı fief lerin özelleştirilmesiyle ortaya çıkan büyük arazi sahipleri 14. yüzyılda köylüleri (paroikoi) iyice egemenlikleri altına alıp güç ve siyasal etkinlik kazanmışlardır. Bunların zamanla imparatorluk nüfuz ve denetiminden sıyrılarak malikâneleştirdikleri arazi içindeki bir iki kalede hüküm sürdükleri bilinmektedir (bak. pronoia sistemi). Batı Anadolu’da küçük beylikler kuran Türklerin tekfur adını verdikleri, asıl bunlardır.
Osmanlı vakayinamelerinde tekfur sözcüğü kale komutanı, bölge hakimi, Bizans imparatoru karşılığında kullanılmıştır. Aktarılan olaylarda en çok İnegöl, Aydos, Harmankaya, Bilecik, Kestel tekfurlarından söz edilir. Bunlar arasında Osman ve Orhan beylerle dostluk, akrabalık ilişkileri kuranlar da vardır. Osmanlılar Marmara’ nın güneyinde hüküm süren tekfurların birbirleriyle ve Bizans merkeziyle olan çekişmelerinden ustaca yararlanmış, bazı tekfurları kendi taraflarına çekmeyi başarmışlardır. Köse Mihal ile başlayarak Osmanlı tarafına geçen ve kuruluş dönemi boyunca hizmetleri görülen Mihaloğulları soyu bunun en açık örneğidir. Fetihten sonra OsmanlIlar Tekirdağ’a Tekfurdağı, İstanbul’ daki eski Blakhernai Sarayı’ndan ayakta kalmış bölüme de Tekfur Sarayı adını vermiştir.

Yorum yazın