Şurayı Devlet Nedir – Şurayı Devlet Kanunu

Şurayı Devlet Nedir – Şurayı Devlet Kanunu

görevi gören Osmanlı danışma konseyi. Bugünkü Danıştay’ın önceli kabul edilir.

1837’de oluşturulan ve 1868’e değin en yetkili yargı organı olarak çalışan Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye, 1868’de Divan-ı Ahkâm-ı Adliye ve Şûra-yı Devlet olarak iki ayn kurula dönüştü. Şûra-yı Devlet’in oluşturulması düşüncesinde Sadrazam Âli Paşa’nın Fransa’daki idari kurumlan Os-manlı sistemine uyarlama isteği, Yeni Os-manlılann girişimleri, Girit’e gidip dönen sadrazamın burada edindiği izlenimler etkili oldu.

Şûra-yı Devlet’in resmî açılışı 10 Mayıs 1869’da yapıldı ve başkanlığa Midhat Paşa atandı. Üyelerinin seçimi ve atanması bir yıl içinde tamamlandı. Şûranın 41 üyesinin 28’i Müslüman, 13’ü öbür dinlerdendi. Şûra bir tür ulusal meclis konumundaydı. Şûra-yı Devlet’in başlıca görevleri şunlardı: Her türden yasa ve tüzük tasarılarının hazırlanması ve incelenmesi; hükümetin ilettiği idari sorunların görüşülmesi ve karara bağlanması; idareyle yargı makamları arasında çıkan uyuşmazlıkların çözüm yerinin belirlenmesi; yürürlükteki yasa ve tüzükler konusundaki sorunların yorumlanıp açıklanması; padişah ya da hükümetçe yargılanması istenen devlet memurlarının yargılanması; padişah ve nazırların yönetime ilişkin sorularının incelenip yanıtlarının hazırlanması.

Şûra-yı Devlet bünyesinde Mülkiye ve Harbiye, Maliye ve Evkaf, Kanun, Nafia-Ticaret ve Ziraat, Maarif daireleri olmak üzere beş ayrı daire bulunuyordu. Her dairenin başkanından ve birer üyesinden oluşan genel kurul yılda bir kez toplanarak meclis bütçesini hazırlıyor, yıllık çalışmaları planlıyordu.

Şûra-yı Devlet reisi, daire reisleri ve şûra başkâtibi padişahça atanıyordu. Genel kurulda ve daire kurullarında kararlar gizli oyla alınıyordu. Daha sonra yapılan bir değişiklikle Mülkiye ve Maarif daireleri birleştirilirken, idari yargı görevini yürütecek bir Muhakemat Dairesi kuruldu. 15 Şubat 1872’deki değişiklikle de Şûra-yı Devlet, Tanzimat, Muhakemat ve Dahiliye dairelerine ayrıldı. Şûra-yı Devlet reisi de “nazır” sanıyla Meclis-i Vükela üyesi oldu. 1876 Kanun-ı Esasisi ile yargısal görevleri kaldırılan Şûra-yı Devlet, Cumhuriyet’in ila-mndan (1923) sonra kurulan Devlet Şûrası (sonradan Damştay) için örnek oluşturdu.

Yorum yazın