Sümerbank nedir

Sümerbank nedir

Sümerbank, 1. Beş Yıllık Sanayi Planı nın (1934-38) ilk aşamasında, Haziran 1933’te Türkiye Sanayi Kredi Bankası (TSKB) ile Devlet Sanayi Ofisi’nin (DSO) yerine kurulan kamu iktisadi teşebbüsü (KİT).

Kuruluşunu düzenleyen 2262 sayılı yasaya göre Sümerbank’ın başlıca görevleri DSÖ’ dan devralacağı fabrikaları işletmek, özel sanayi kuruluşlarındaki devlet hisselerini yönetmek, özel yasalarla verilmiş yetkilere dayanarak kurulacak fabrikalar dışında devlet sermayesiyle kurulacak tüm sanayi kuruluşlarının etüt ve projelerini hazırlamak, bunları kurmak ve yönetmek, sanayi kuruluşlarına kredi sağlamak, genel bankacılık etkinliklerinde bulunmak ve sanayi için gerekli teknik personeli yetiştirmekti. Ayrıca, krediye çevrilebilir sermayesinin yarısından az olmamak üzere özel sektöre sanayi kredisi açmakla görevlendirilmişti. Bu doğrultuda 1933’ün ilk altı ayı içinde özel sektöre 1.365.000 TL sanayi, 382.000 TL ticaret kredisi açtı.

Sümerbank’ın kuruluş yasası, devralacağı fabrikaları devir tarihinden sonra bir yıl içinde uzman heyetler aracılığıyla değerleyerek anonim şirketlere dönüştürmesini zorunlu kılıyordu. 1933’te Bünyan Yünlü Fabrikası, 1934’te Bakırköy Pamuklu, Fes-hane Yünlü (sonradan Defterdar Yünlü Sanayii), Hereke İpekli ve Yünlü Dokuma fabrikaları ile Beykoz deri ve kundura fabrikaları devralındı. Ama anonim şirkete dönüştürülen işletmelerin hisse senetlerinin özel kişi ve kuruluşlara satışı gerçekleştirilemedi.

Sümerbank 1938’de Ziraat Bankası, De-nizbank, Etibank ve Devlet Ziraat İşletmeleri kuruntuyla birlikte iktisadi devlet teşebbüsüne, devralınan şirketler de müesseseye dönüştürüldü. Haziran 1984’te yürürlüğe giren 233 sayılı kanun hükmünde kararnameyle Sümerbank da iktisadi devlet teşekkülü biçiminde bir KİT olarak tanımlandı. 1985’te Sümerbank’a bağlı 11 fabrikanın satışa çıkarılması gündeme geldi, ama fabrikaları almak isteyenler hükümetten mali destek talebinde bulundu. Bunlardan İğdır İplik Fabrikası Mart 1985’te kredi verilerek 3 milyar TL karşılığında satıldı. Buna karşılık Sümerbank 1986’da iflas durumundaki Paktaş, Sidaş, Van Yün ve Sübaş’ı satın alarak kamulaştırdı. Eylül 1987’de özelleştirme kapsamına alınarak mülkiyet ve yönetimi Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı İdaresi’ne (TKKOl) geçirildi. Ana sözleşmesinde de adı Sümerbank Holding AŞ biçiminde değiştirildi. 1988’de Türkiye’deki en büyük 500 sanayi işletmesi arasında 18 Sümerbank müessesesi yer alıyordu.

Mayıs 1990’da kendisine bağlı 31 müessese, 6 ortaklık ve 40 iştiraki bulunan Sümer-bank’ın 37 fabrikası ve 465 satış mağazası vardı ve özelleştirme programı TKKOİ ile birlikte altı yabancı ve bir yerli firma tarafından yürütülüyordu.

Yorum yazın