Subaşı Nedir

Subaşı Nedir

subaşı, sübaşi olarak da bilinir, Türk-İslam devletlerinde askeri unvan.

Subaşı İslam öncesi Türk devletlerinde küçük rütbeli komutanlara verilen addı. Büyük Selçuklu Devleti’nde küçük kent ve kasabalarda güvenliği sağlama görevini yerine getiren subaşı, bu hizmetine karşılık kent halkından vergi alırdı. Savaşta da bölge komutanının buyruğunda orduya katılırdı. Anadolu Selçuklu Devleti’nde subaşı ikta sahibi sipahilerin kentlerdeki komutanıydı.

Osmanlı Devleti’nin kuruluş yıllarında Osman Gazi Karahisar’ı fethettikten sonra kardeşi Gündüz Bey’i subaşı olarak atayarak kentin imarıyla görevlendirmişti. Subaşı, Osmanlı taşra yönetimindeki ve güvenlik işlerindeki geleneksel konumuna bundan sonra ulaştı. 15. yüzyılda bu unvan miri şubaşı (şehir subaşısı) ve tımar subaşısı olarak ikiye ayrıldı. Miri subaşıların başlıca görevleri gündüzleri kol gezmek, düzeni ve güvenliği sağlamak, onarım ya da yıkım işleri için mimarbaşıyı görevlendirmek, geceleri asesbaşıyla birlikte denetimlerde bulunmaktı. Kadının verdiği hükümlerin infazı da subaşının göreviydi.

Tımar subaşısı, sancakbeyinin yardımcısı olarak sancak merkezine bağlı küçük kentlerde görev alırdı. Tımar subaşılarına tımar bağlanır ve bunlar öteki tımarlı sipahilerin her türlü ayrıcalıklarından yararlanırdı. Osmanlı Devleti’nde subaşı unvanlı başka görevliler de vardı; köy subaşısı, kazalardaki toprak subaşısı bunlardandı. Hapishane yöneticilerine tomruk subaşısı, İstanbul’un genel temizliğinden sorumlu görevliye de çöplük subaşısı denirdi. Vezirlerin özel hizmetlerine vezir subaşıları bakardı. Yeniçeri ve acemi ocaklarında da subaşı denen küçük rütbeli subaylar vardı.

Yorum yazın