Strategos Nedir

Strategos Nedir

strategos, çoğul strategoI, Latince strate-gus. Eski Yunan’da, çoğu kez daha geniş yetkilerle yöneticilik görevleri de üstlenen komutan; ortaçağ Bizans’ında yüksek devlet memuru.

Kleisthenes’in Atina’da kabile sistemini yeniden düzenlemesi sırasında (İÖ y. 508) her yıl 10 strategos’un yer alacağı bir kurul oluşturuldu. Buna göre 10 kabilenin her biri orduya, strategos’lann komuta ettiği birer taksis (alay) veriyordu. İÖ 490’daki Marathon Savaşı’nda 10 strategos’un oluşturduğu kurul, polemarkhoş’a danışmanlık eden bir organa dönüştü. İÖ 487’den sonra arkhon’ lann kurayla seçilmeye başlaması üzerine, ordunun yönetimi polemarkhos’tan alınarak strategos’İara verildi; iafcvö’lerin yönetimi de strategos’İara bağlı taksiarkhos’Vara geçti. Genellikle belirli bir askeri harekât için birkaç strategos atanırdı. Bazen küçük çaplı bir seferin komutası tek bir strategos’a verilirdi. Büyük bir sefere çıkıldığında ise strate-gos’lann 10’u birden görevlendirilirdi. Bir seferin komutasını birden fazla strategos üstlendiğinde, bunlar yasal olarak eşit statüde olurdu; içlerinden birinin sivrilmesi bütünüyle kişisel özellilderden kaynaklanırdı.

Strategos’lar İÖ 5. yüzyılda özellikle dış ilişkilerde etkili olmaya başladılar. Ekklesia adlı meclisin gündemini hazırlayan boule’de özel bir konuma sahip oldukları sanılan bu dönemde zaman zaman yabancı devletlerle yapılan görüşmeleri yürütürlerdi. Ekklesia’ nın onayından geçtikten sonra kesinleşen antlaşmalara uyulacağına ilişkin olarak devlet adına ant içen görevliler arasında sık sık strategos’lar da yer alırdı. Bu makamı önemli kılan iki özellik daha vardı. Ark-hon’lat kurayla seçilirken, strategos’lar seçimle başa geliyor ve yeniden seçilmelerine bir sınır getirilmiyordu. Görevin kendilerine tanıdığı zaman ve süreklilik sayesinde halkın güvenini kazanan strategos’lar büyük güç elde ediyordu.

Helenistik dönemde Akhaia ve Aitolia gibi birlik ve federasyonların çoğunda stra-tegos’lar yüksek yöneticiliklere getirildiler. Büyük İskender, onun komutanları ve daha sonraki Makedonya kralları da strategos unvanıyla yöneticiler atadılar. Askeri niteliğini hemen hemen yitiren makam, İÖ 3. yüzyılda Mısır’da bir sivil valilik olarak yeniden ortaya çıktı ve Roma yönetimi altında İS 4. yüzyıla değin varlığını korudu.

Yorum yazın