Sivas Kongresi

Sivas Kongresi: (4-11 Eylül 1919)

Mili Mücadelede dönemin ikinci büyük halkası (birinci büyük halka Erzurum Kongresi) Sivas kongresidir. 4 Eylül 1919 da Sivas lisesinde toplanıldı. Kongrenin stratejik konumu nedeni ile Sivas’ta toplanması oy çokluğuyla başkan olarak M. Kemal seçildi. Kongre itilaf devletleri ve İstanbul hükümeti tarafından engellenmeye çalışıldı. Ancak başarılı olamadı.

Kongrenin önemli konularından biride manda konusudur. Ancak kesinlikle kabul edilmemiş, reddedilmiştir. Çünkü bağımsızlık düşüncesine tamamen ters idi.

Sivas kongresi Milli bir kongredir. Bu nedenle Erzurum kongresine göre daha geniştir. Alınan kararlar iler ki zamanlardaki tüm olayları büyük ölçüde etkileyecektir. Misaki Milli, T.B.B.M. açılışı Milli Mücadele döneminin bütün anlaşmalarında hatta Mudanya ve Lozan’da bile Sivas kongresinin izleri görülür.

Sivas Kongresi

Sivas kongresi, Erzurum kongresinden sonra millî kurtuluşu gerçekleştirmek için Sivas’ta toplanan (4-11 eylül 1919) kongre. Sivas kongesine 31 delege katıldı: 1. Mustafa Kemal; 2. İsmail Fazıl Paşa (Ali Fuad Paşanın babası ve Ankara delegesi); 3. Hüseyin Rauf Bey (Orbay); 4. İsmail Hami Bey (Danişment; İstanbul delegesi); 5. Kara Vasıf Bey (İstanbul delegesi); 6. Hikmet Bey (Tıp fakültesi delegesi); 7. Mehmed Şükrü Bey (Afyon-karahisar delegesi); 8. Salih Sıdkı Bey (Tokat delegesi); 9. Bekir Sami Bey (Tokat delegesi); 10. Refet Bey (Samsun delegesi);

11. Boşnakzade Süleyman Bey (Samsun delegesi); 12. Başağazade Yusuf Bey (Denizli delegesi); 13. Küçükazade Necib Ali Bey (Denizli delegesi); 14. Dalhanağazade Mehmed Şükrü Bey (Denizli delegesi); 15. Hakkı Behiç Bey (Denizli delegesi); 16. Hoca Raif Efendi (Erzurum delegesi); 17. Şeyh Fevzi Efendi (Erzurum delegesi); 18. Ahmed Nuri Efendi (Bursa delegesi); 19. Osman Nuri Bey (Bursa delegesi); 20. Siyahîzade Halil İbrahim Efendi (Eskişehir delegesi); 21. Bayraktarzade Hüseyin Bey (Eskişehir delegesi); 22. Hüsrev Sami Bey (Eskişehir delegesi); 23. Macid Bey (Alaşehir delegesi); 24. Zeki Bey (Kastamonu delegesi);

25. Mehmed Tevfik Bey (Çorum delegesi);

26. Abdurrahman Dursun Bey (Çorum delegesi); 27. Dellâlzade Hacı Osman Efendi (Nevşehir delegesi); 28. Halid Bey (Bor delegesi); 29. Mustafa Efendi (Niğde delegesi);

30. Mazhar Müfid Bey (Hakkâri delegesi);

31. İbrahim Süreyya Bey (Saruhan delegesi).

Kongrenin ilk günü yapılan oturumda Rauf Bey, Bekir Sami Bey ve öteki bazı delegelerin engellemek istemelerine rağmen başkanlığa Mustafa Kemal getirildi. Kongre gündemi başlıca 2 maddede toplanıyordu: 1. Erzurum kongresinin aldığı kararların görüşülmesi; 2. amerikan mandası hakkmdaki tekliflerin görüşülmesi. Birinci maddenin görüşülmesi kısa sürdü. Erzurum kongresinin kararlan bütün Anadolu ve Rumeli için geçerli olmak üzere kabul edildi. «Şarkî Anadolu Müdafaai Hukuk cemiyetinin adı «Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk cemiyeti» olarak değiştirildi. Amerikan mandasıyle ilgili konuşmalar oldukça uzun ve tartışmalı geçti. Kongrede manda fikrini Rauf Bey, Refet Bey, Bekir Sami Bey, Kara Vasıf Bey, İsmail Hami Bey savunuyorlardı. Bunların fikrine göre 500 milyon lira borcu olan bir ülke dış himaye olmadan yaşayamazdı. Bu arada resmî sıfatı kesin olarak bilinmeyen Brown adında bir gazeteci de Sivas’ta bulunuyor, amerikan mandası lehine bazı temaslar yapıyordu. Sivas kongresinde, A.B.D. kongresinden Türkiye’nin şartlarını yakından görmesi i-çin bir heyetin çağrılmasına ve bunun i-çin bir mektup yazılmasına karar verildi. Kongrenin devam ettiği sırada İstanbul hükümetinin kongreyi basmakla görevlendirdiği ve Elazığ valiliğine tayin ettiği Ali Galib’in teşebbüsleri bir sonuç vermedi.

XIII. Kolordu tarafından gönderilen birlikler Ali Galib’i kaçmak zorunda bıraktı. Ali Fuad Paşa kongre tarafından «Garbî Anadolu kuvayı milliye kumandanı» tayin edildi ve durum bir telgrafla Ali Fuad Paşaya bildirildi. Sivas kongresi vatanın bütününü temsil eden «Heyeti Temsiliye» seçerek 11 eylül 1919’da dağıldı. Heyeti Temsiliyenin üyeleri şunlardı: 1. Mustafa Kemal Bey; 2. Rauf Bey (Orbay); 3. Refet Bey (Bele); 4. Hoca Raif Efendi (Dinç); 5. izzet Bey; 6. Servet Bey; 7. Şeyh Fevzi Efendi; 8. Bekir Sami Bey; 9. Sadullah Efendi; 10. Hacı Mustafa Bey; 11. Kara Vasıf Bey; 12. Mazhar Müfid Bey (Kansu); 13. Ömer Mümtaz Bey; 14. Hüsrev Sami Bey (Kızıldoğan); 15. Hakkı Behiç Bey; 16. Niğdeli Mustafa Bey. (M)

Etiketler: , , , , , , ,

Yorum yazın