Şehbender Nedir

Şehbender Nedir

şehbender, şahbender olarak da bilinir, Osmanlı hayriye tüccarları arasındaki ilişkileri düzenleyen görevliye ve Osmanlı konsoloslarına verilen ad.

Şehbender hayriye tüccarları arasından seçilirdi. Görevi hayriye tüccarlarını denetlemek, aralarındaki ticari uyuşmazlıkları çözmekti. Hayriye tüccarlarının giriş çıkış işlemleriyle ve bunların ticarete ilişkin sorunlarıyla da ilgilenirdi. Kendisi gibi seçilen ve “muhtar” sanını taşıyan iki de yardımcısı vardı. Hayriye tüccarı olmak isteyenler, ancak şehbender ve muhtarların onayıyla bu ayrıcalığı elde edebilirlerdi. Ticaret ve Ziraat Nezareti kurulduktan sonra şehbenderin yetkileri bu nezarete devredildi.

Tanzimat döneminde yabancı ülkelerin önemli kentlerindeki Osmanlı konsoloslarına şehbender, konsolosluklarına da şehbenderlik dendi. Başşehbender, şehbender, şehbender vekili ve şehbender memuru sanlı görevliler, bulundukları yabancı kentlerdeki Osmanlı uyrukluların ticari çıkarlarını korumakla yükümlüydüler. Şehbenderlere ilişkin 1882 tarihli Şehbenderler Nizam-name-i Dahilisi ve 1884 tarihli Şehbenderlere Dair Talimat ile getirilen yasal düzenlemeler Türk konsolosluk hukukunun temel kaynakları olmuştur. II. Meşrutiyet’in ilanından (1908) sonra şehbenderlere konsolos dendi. Tanzimat döneminde kurulan ticaret mahkemelerinin yabancı uyruklu tüccarlar-ca seçilen üyelerine de şehbender denirdi.

Yorum yazın