Prag Darbesi – Prag Baharı

Prag Darbesi – Prag Baharı
Çekoslovakya’da Cumhurbaşkanı Beneş, 1948 yılı başında hâlâ, yapılacak serbest bir seçimle ülkesini komünist rejim tehlikesinden, daha doğrusu SSCB hâkimiyetinden kurtarabileceğine inanıyordu.
Parlamentoda komünistlerin milletvekili sayısı sosyal demokratların sandalye sayısı ile birleştiği zaman, sadece 4 oy farkla merkez ve sağ partiler karşısında çoğunluğu sağlalayabiliyordu. Yeni bir seçimde oylarda küçük bir oynama, sol cepheyi muhalefete düşürürdü. Bu durumda, Sosyal Demokrat Parti’nin tutumu önem kazanıyordu.
Sosyal demokrat parti Brno Kongresi’nde, Moskova’nın sadık adamı olan başkan Fierlinger’i devirerek Lausman’ı başkan seçti. Çek sosyalistlerini Moskova’yı değil, Fransız sosyalistlerin örnek almak eğilimindeydi. Ne var ki Brno Kongresi Moskovalı yöneticilerde hoşnutsuzluk yarattı. Buna rağmen Çekoslovakya’da komünistleri uzaklaştırma çabası artıyordu. Aynı günlerde Milano’da toplanan Kominform, Çekoslovakya’da seçimlerden önce Komünist Parti’nin güçlendirilmesi kararını aldı. Komünist olan Çek İçişleri Bakanı, ilk tedbir olarak Prag’daki bütün emniyet mensuplarını değiştirdi, yerlerine parti üyesi komünistleri getirdi. Sağcı bakanlar bu atamaya itiraz ettiler. Bu basit görünen olay, büyük bir bunalımın başlangıcı oldu. Komünistler dışındaki üç parti, nasyonal sosyalistler, Slovak demokratlar ve Hıristiyan sosyalistler, Masaryk gibi partiler dışı bakanlarla birlikte istifa ederek Gootvvald hükümetini düşürme kararı aldılar. Cumhurbaşkanı Beneş bu davranışın seçimleri geri bıraktıracağını ileri sürerek onlara karşı çıktı. Fakat bakanlar istifalarını verdiler. Ne varki beklenenin aksine Gootwald istifa etmedi, ayrılan bakanları ihanetle suçlayarak yerlerine komünist bakanlar getirdi. Son erine kadar komünist olan jandarma
örgütü Prag’ı işgal etti, komünistler ülkenin Her yanında duruma el koydu. Muhalif gazeteler yakıldı. Komünist jandarma şehri bastı. Komünist olmayan bakanlar tevkif edildi. Yönetim kesinlikle Gottvvald’ın eline geçmişti. Beneş komünist hükümet listesini imzalamayı reddetti, fakat zor karşısında imzalamak zorunda kaldı. Polis o yirmi dört saat boyunca her tür muhalefeti acımasızca ezdi. Parlamento bu garip hükümet darbesini çoğunluk kararıyla onayladı. 10 Mart günü radyo Jan Masaryk’in intihar ettiğini bildiriyordu. Gerçekte Masaryk, İngiliz hava kuvvetlerinde çarpışmış iki çek pilotun kendisini beklediği küçük bir uçağa binerken öldürülmüştü.

Yorum yazın