Osmanlı Devleti Bayrakları

Osmanlı Devleti Bayrakları
Anadolu Selçuklu Devleti tarafından Osmanlı Devleti’nin kurucusu Osman Gazi’ye gönderilen bayrak beyaz renkli idi. Kimi yazarlara göre XV. yüzyılda OsmanlIlar donanmada kırmızı, orduda beyaz bayrak kullanmışlardır. Bu yüzyılda hükümdarların, ileri gelen devlet adamlarının, komutanların, kapıkulu ocaklarının, üzerlerinde çeşitli motifler bulunan, ayrı biçim ve renklerde bayrakları vardı. Daha sonraki yüzyıllarda topçu ve kumbaracı ocaklarının bayraklarında top ve kumbara işaretleri kullanıldı.
XV. ve XVI. yüzyıllarda yeniçerilere ak bayrak, sipahi bölüğüne kırmızı bayrak, orta ve aşağı bölüklere alaca bayrak, silahtarlara sarı bayrak adlarının verilmesi, bu birliklerin taşıdığı bayrakların renginden ileri gelmektedir.
Fatih devrinde hükümdara özgü bayrak,beyaz renkte idi ve bu renk Kanuni devrine kadar değişmedi. Beyaz bayrak geleneği İlhanlIlar zamanında başlanmış olup OsmanlIlarda Yıldırım Beyazıt zamanından bu yana uygulanmıştır. Kimi OsmanlI tarihçilerinin bildirdiğine göre Osmanlı ordusunda
beyaz, sarı, alaca ve kırmızı bayraklar Kanuni devrine kadar kullanılmış, Kanuni devrinde bunlara siyah ve yeşil renkliler de katılarak bayrak renkleri altıya çıkarılmıştır. Yavuz Sultan Selim zamanında OsmanlIlara geçen İslam Peygamberi Hazreti Muhammed’in sancağı (Sancak-ı Şerif) OsmanlIlar tarafından büyük bir saygı ile saklanmıştır.
Osmanlı beylerbeyleri ile sancakbeyleri kırmızı sancak taşıyordu. OsmanlIların egemenlik simgesi olarak beyaz bayraktan başka kırmızı bayrak da kullandıkları, Çaldıran ve Mısır seferlerinde Yavuz Sultan Selim’in çadırının önüne beyaz ve kırmızı bayraklar dikilmiş olmasından anlaşılmaktadır. Çaldıran Seferine katılan bazı kıtalar ve Kanuni devrinde kapıkulu ocakları yeşil renkte bayraklar taşımışlardır. Barbaros Hayreddin ve Uluıç Ali Paşalar donanmalarında yeşil renkte bayrak kullanmışlardır. Cezayir Ocakları donanmaları da yeşil bayrak taşımışlardır.
Orduda olduğu gibi Osmanlı donanmasında da çeşitli renk ve şekillerde bayraklar kullanılmıştır. Donanmada XV. yüzyılda kırmızı bayrak kullanılmış, XVI. yüzyıldan sonra ise komutanlar yeşil bayrak kullanmışlar, derebeyleri ve sancak beyleri de beyaz, kırmızı, sarı, yatay çizgili bayraklar kullanmışlardır.
XVI. yüzyılda ticaret gemileri beyaz bayrak taşıyordu. XVII. yüzyılda kaptanpaşalar yeşil bayrak kullanıyordu. Aynı yüzyılda ve sonraki yüzyıllarda gemilere yeşil bayrak da çekildiği görülmüştür.
I. Mahmut zamanından sonra donanmada yeşil bayrak kabul edildi. Amirallerin forsları da yeşil zemin üzerine ayça ve zülfikar gibi işaretlerdi.
III. Selim zamanında gemi bayrakları kırmızı oldu ve bayraklar üzerindeki ayça şekline sekiz köşeli yıldız eklendi.III. Selim zamanında bayrak sorununa kesin çözüm getirilmiş, gemilerin çeşitli direklerine çekilecek bayraklar ve bayraklar üzerindeki şekil ve işaretler saptanmıştır. Ayrıca Nizam-ı Cedit için kabul edilen bayraklar, kırmızı ya da fesrengi idi. Ortasında sarı renkte bir ayça ya da ortadaki ayçadan başka dört köşeye sarı renkte işlenmiş ayçalar bulunuyordu.
II. Mahmut zamanında III. Selim devrinin bayrakları kullanıldı. Her yana kırmızı zemin üzerine ay yıldızlı bayraklar çekildi. Yine II. Mahmut zamanında Yeniçeri Ocağı kaldırılınca bu ocağın tüm bayrakları kaldırıldı, bayraklara sancak adı verildi. II. Mahmut zamanında kurulan Asakir-i Mansure-i Muhammediye örgütüne ortasında Ke- lime-i Şahadet ya da fetih ayetleri işlenmiş siyah bayraklar verildi. Bu alay sancakları ikinci Meşrutiyet’e kadar ve daha bir süre sonra kullanıldı. Bu sancaklar kırmızı zemin üzerine sırma saçaklı ve bir yüzüne padişah arması, tuğraları işlenmiş bayraklardı.
Kırmızı zemin üzerinde ayça ve yıldız bulunan bayrak XIX. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı Devletinin ulusal ve resmi bayrağı olarak kabul edilmiştir. Bu devirde kaptanpaşanın bayrağında ayça ile sekiz köşeli bir yıldız bulunuyordu, öteki bayraklardaki yıldızlar beş köşeli idi. Abdülmecid devrinde Osmanlı bayrağındaki sekiz köşeli yıldız, beş köşeli yıldız durumuna getirilerek bayrağımız kesin biçimini aldı. Abdülaziz devrinde hükümdar bayraklarının ortasındaki tuğralar beyaz: renkte sekiz ışınlı ve yumurta biçiminde bir güneş içine alınmıştır. Daha sonra bu bayrağın zemini vişneçürüğü rengine dönüştürülmüş ve Türkiye Cumhuriyeti kuruluncaya kadar hükümdar bayrağı olarak kullanılmıştır.
Cumhuriyet döneminde saltanatın kaldırılmasından sonra yalnız ulusal bayrak ve hilafet bayrağı kalmış, saltanat bayrağı kaldırılmış, Hilafet’ in kaldırılmasından sonra ise hilafet bayrağı da kullanılmamıştır.
22 Ekim 1925 tarihinde yapılan sancak yönetmeliği ile savaş ve ticaret gemileri için kabul edilen ilkeler belirlenmiştir. 29 Mayıs 1936 tarihinde 2994 sayılı ‘Türk Bayrağı Kanunu” 5 Haziran 1936 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. Ayrıca 28 Temmuz 1937 tarih ve 2/7175 sayılı kararname ile Türk Bayrağı Kanunu’nun nasıl uygulanacağını gösteren “Türk Bayrağı Nizamnamesi” yayınlandı. Bu tüzükte Türkiye’de kullanılan tüm bayrakların en ve boy oranı, rengi, ayla yıldızın yeri, boyutları ve her türlü özellikleri belirtilmektedir.

Yorum yazın