Nizamiye mahkemeleri

Nizamiye mahkemeleri nedir , Nizamiye mahkemeleri ne zaman kuruldu
Nizamiye mahkemeleri (Mahakimi Nizamiye), Osmanlı devletinin ıslahat hareketleri döneminde, şer’î esaslar dışında, yeni )ıanun ve nizamlara göre görev yapmak t3¿ere kurulan mahkemeler.

Osmanlı devletinde, şer’î esaslar yanında, günün ihtiyaçlarına uygun olan örfî esaslar da uygulandı; fakat Tanzimat’ta başlayan ıslahat dönemine kadar yargı mercii olarak, şer’î esasları uygulayan mercilerden başka mahkeme kurulmadı. Batı’-nın etkisiyle yalnız Müslümanlar değil, bütün Osmanlı devleti vatandaşlarını kapsamı içine alan mahkemelerin kurulması, Teşkili Vilâyet kanununa paralel olarak gerçekleşti. Bu kanuna göre ortaya çıkan mülkî taksimatın her derecesinde, eski şer’iye mahkemelerinin yerine, üyeleri karma olmak ve seçim yoluyle tayin edilmek üzere, hukuk ve ceza mahkemeleri kuruldu. Ancak, yetki alanları kısıtlanmakla birlikte, şer’iye mahkemeleri de görevine devam etti ve öteki kurumlarda olduğu gibi, yargı organı içinde de ikilik belirdi. İlk defa 1868’de Divanı Ahkâmı Adliyenin ortaya çıkmasıyle nizamiye mahkemeleri teşkilâtının temeli atıldı. Bu mahkemeler, şer’iye mahkemeleriyle müslüman olmayan cemaatlerin kendi ruhanî teşkilâtı içinde gördükleri davalarla özel meclislerde görülen ticaret davaları dışındaki davalara bakmakla görevlendirildi; fakat kişilerle devlet arasındaki uyuşmazlıklarda Şûrayı Devlete yetki tanındı. Sonradan, nizamiye mahkemeleri ülke çapında kurularak geliştirilince Divanı Ahkâmı Adliye, yeni teşkilât içinde eridi. Aslında, divanın iki kısmından biri temyiz mahkemesi olarak çalışırken, ikinci kısmı, ceza, hukuk ve ticaret adlarıyle üçe ayrılan bir nizamiye mahkemesi niteliğindeydi. Nizamiye mahkemelerinin türk kamu hukuku bakımından önemli yönü, yargı kuvvetinin yürütme kuvveti karşısında bağımsızlığı ilkesine dayanmasıdır. (M)

Yorum yazın