Navarin savaşı – Navarin olayı

Navarin savaşı, osmanlı-mısır donanmaları ile ingiliz-fransız-rus donanmaları arasında yapılan deniz savaşı (20 ekim 1827). 1821’de Mora’da başlayan rum isyanı, osmanlı kuvvetleri tarafından bastırılamadı. Bu görev, Mısır valisi Mehmed Ali Paşaya verildi. Mehmed Ali Paşanın oğlu İbrahim Paşa, kuvvetli bir donanma ve ordu ile Mo-ra’ya çıktı ve isyanı kısa bir zamanda bastırdı. Atina ele geçirildi ve isyanın ilerigelenleri tutuklandı (1827). Avrupa kamuoyu Rumları desteklediği için İbrahim Paşanın başarıları tepkiyle karşılandı. Mehmed Ali Paşanın Mora’ya yerleşmesi çar Nikolay I tarafından da tehlikeli görüldü. Nikolay’ın öncülüğüyle İngiltere, Fransa ve Rusya arasında Londra’da bir antlaşma imzalandı (6 temmuz 1827). Bu antlaşma Yunanistan’ın, Osmanlı devletine vergi veren muhtar bir devlet olmasını ve Mora’daki Türklerin buradan çıkarılmasını öngörüyordu. Osmanlı devleti, Londra antlaşmasını içişlerine karışma olarak nitelendirdi ve kabul etmedi. Osmanlı devletinin bu tutumu karşısında amiral Codrington kumandasındaki İngiliz donanm asiyle amiral Rigny kumandasındaki fransız donanması, Mora sularına hareket etti ve Navarin önüne geldi. Bu sırada Çengeloğlu Tahir Paşa ile Muharrem Bey kumandasındaki 60 parçalık osmanlı-mısır donanması Navarin limanında bulunuyordu. İngiliz ve fransız amiralleri İbrahim Paşa ile bir mütareke yaptılar. Bu mütareke gereğince osmanlı-mı-sır donanması Navarin limanından ayrılmayacaktı (25 eylül 1827). Mütarekeden sonra ingiliz-fransız donanması Zanta ve Milo adasına çekildi; ancak bir süre sonra osmanlı-mısır donanmasının Navarin’-den ayrılmakta olduğunu duyunca tekrar Navarin önüne geldi. Bu sırada amiral Heyden kumandasında bir rus donanması da fransız-ingiliz donanmasına katıldı. Müttefik donanması, bir direnmeyle karşılaşmadan limana girdi; sonra, mısır gemilerinden ateş edildiği bahanesiyle amiral Rigny’nin emriyle osmanlı-mısır donanması top ateşine tutuldu. Osmanlı-mısır donanmasında 57 gemi yandı ve battı, 6 000 denizci de öldü. Bu olay türk denizcilik tarihine «Navarin faciası» olarak geçti. (M)

Yorum yazın