Matem Töreni – Matem törenleri

Matem töreni, Hz. Muhammed’in torunu Hüseyin’in şehit edildiği günü anmak amacıyle şiîler arasında düzenlenen din töreni.

— ansİkl. Din. Matem töreni, 10 muharrem 680’de, sünnîlerle şiîler arasında olan savaşta sünnîlerden Şamr, Hz. Muhammed’in torunu Hüseyin’i öldürdü; bütün taraftarlarını kılıçtan geçirdi. Halife Ali’ye aşırı sevgi duyan, bağlılık gösterenler, İslâm tarihinde Keıbelâ* olayı denen bu şehit düşme olayını, dinî nitelikte bir törenle anmağa banladılar. Başlangıçta İslâm inançlarıyle bağdaşmadığı ileri sürülen bu tören yasaklandı. Zamanla çoğalan ve güçlenen şiîler, on muharremi resmen matem günü ilân ettiler. Bir gelenek niteliğine bürünen bu matem günü, birçok sünnîce de benimsendi. Bugün İran, Azerbaycan, Türkistan ve Anadolu’nun birçok ilinde her yıl muharrem ayının onunda matem törenleri düzenlenir. Bu törenler Ali soyuna duyulan sevgi ve bağlılığın yanı sıra siyasî, dinî bir nitelik kazandı. O gün şiîler, kuralları zamanla bel.rlenen törenler yapar, çeşitli âletlerle sırtlarını, omuz başlarını döverler; İlâhiler, ağıtlar, okurlar. Hep bir ağızdan «Ya Hüseyin» diye feryad ederler. İran’da çok yaygın olan bu matem töreni, XIV. yy.dan sonra Türklerce de benimsendi; Anadolu’da yayıldı. XVI. yy. başlarında Anadolu’nun doğu illerinde şiî inançları da yayıldı. Matem törenlerinde türk şiîleri, Nesimî, Fuzuli, Usulî, Pir Sultan gibi ozanların; İranlIlar da genellikle, Hüseyin’e derin bir sevgi duyan İran şairlerinin şiirlerini belli bir makamla ve toplu olarak okurlar.

Yorum yazın