Latin Amerika’nın Bağımsızlığı (1810-1826)

Latin Amerika’nın Bağımsızlığı (1810-1826)
Ispanyol sömürgeleri, Avrupa’ya olan uzaklıklarından ve büyük devletlerin kendi aralarındaki anlaşmazlıklardan yararlanarak, on üç yıllık bir ihtilâl dönemi sonunda bağımsızlıklarını ilân etmeyi başardılar. İspanyol Amerikası, yani, Portekiz’e ait olan
Brezilya dışında, San Francisco’dan Meksika’nın kuzey sınırına; Pampa’nın ve Rio de la Plata’nın güneyine kadar uzanan bu çok geniş ülke, XVII. yüzyılın sonunda hâlâ, XVI. yy’da kurulmuş olan siyasî ve İdarî düzenle yönetiliyordu. Siyasî ve ekonomik durum iyiydi, ihtilâl, bir “sefalet ve yoksulluk ihtilâli” olamazdı, bu etkenlerle, gelişim ve refahın yarattığı bir eylem oldu.
Hareket, sömürgelerde doğmuş olan beyazların öncülüğünde başladı. Sömürgelerde doğmuş beyazlara geniş ayrıcalık tanınmıştı,- güçlü ve çok zengindiler. Napolyon’un İspanya’da Joseph’i tahta getirmesini kabul edemediler. Millî hareketler başladı. Devrim içinde iki isim hızla önem kazandı: Arjantin’de zafere ulaşmak için çalışmış, aydın ve enerjik bir beyaz olan San Martin ve özellikle Venezuela’da büyük ün kazanan Bolivar. İspanya’da 1814’te yeniden tahta çıkan Bourbon’lar, sömürgelerde de eski rejimin kurulmasını ağır ağır hazırladılar ve 1817’de hemen her yerde duruma hâkim oldular. Fernando VII şiddeti tercih etti. O zaman tek çözüm yolu bağımsızlık için mücadeleydi. Kurtarıcı Bolivar, savaşı başarıyla yürütecekti.

1820’de Caracas’ı kurtarışıyla başlayan özgürlük hareketi kısa zamanda yayıldı. Meksika, Şili, Peru bağımsızlığını elde etti. Brezilya da Portekiz’den ayrıldı (1822). Tacir İngiltere duruma çok seviniyordu. Güney Amerika’da; ABD ile İngiltere arasında ticarî rekabet başlamıştı. Bu arada Fransa da, kendi etkinliğini kabul ettirmeğe uğraşıyordu. Latin Amerika’da, zaferin kazanılması Bolivar’ın yapıcı eylemini kolaylaştırmadı. Bütün devletlerin cumhuriyeti benimsemelerine karşın, ülkede iç anlaşmazlıklar çıktı. Hayal ettiği federasyonu kuramadan öldü. Kuşkusuz, başarısızlığında iç direnmelerin payı vardı. Büyük Britanya ve İspanya’nın
gizli düşmanlığı daha da etkili olmuştu. Yeni devletlerde bir iç savaşlar ve devrimler çağı başlıyordu.

Yorum yazın