Köprülü Ailesi Hakkında Bilgiler

Köprülü Ailesi Hakkında Bilgiler
Köprülü Ailesi , XVII – XVIII.yüzyıllar Osmanlı tarihinin en ünlü vezir ailesidir. 1656-1691 arasındaki 35 yıllık devreye bazı tarihçiler “Köprülüler Devri” demişlerdir. Ailenin en ünlü şahsiyetleri şunlardır: Köprülü Mehmet Paşa (1578-1661). Köprülü Mehmet Paşa Şimdi Samsun’un bir İlçesi olan ve Köprülü’den sonra “Vezirköprü (sü)” adını alan Köprü kasabasındandır. Geç terfi etti. Ancak 1634’te sancakbeyi (tümgeneral), 1644’te beylerbeyi (orgeneral), 1652’de vezir (mareşal) oldu; bu tarihte 74 yaşında idi. Valiliklerde, genel valilik vekâletlerinde bulundu, önemli bir işi başardığı ne görüldü ne de işitildi. Bu sıralarda imparatorluk, dehşetli bir iktidar krizi içindeydi; padişah çocuktu. Onun namına iktidarı ele almak İçin amansız mücadeleler oluyordu. Dışişler de çok kötü yürütülüyordu. Mevkiinde ancak 24 saat tutunabilen başbakanlara bile rastlanıyordu.
Bu şartlar İçinde bir tek adam, ünlü mimar Kasım Ağa, devleti 75 yaşına kadar hiçbir iş görmemiş olan Köprülü’nün kurtarabileceğini, birkaç kere İdam tehlikesinden zor kurtulduğu halde, 10 yıl boyunca iddia etti, ihtiyar mimarın bu iddiasını, kendisini müşavir olarak kullanan saltanat naibesi pek genç Hatice Turhan Vâlide-Sultan, dikkatle dinledi; fakat yıllarca, bu vezirlerin en siliğini ve en yaşlısını İktidara getirmeye cesaret edemedi. Bu sırada ikinci derecede saray adamlarından bazıları da Kasim Ağa’yı destekleyip, Vâlide-Sultan’a Köprülü’nün iktidarını övmeye başladılar. Bunların başında ünlü tarihçi ve besteci So- lakzade Mehmet Efendi vardı. Nihayet büyük bir ümitsizlik içinde olan Turhan Sultan, Köprülü ile görüşmeye ve kendisini dinlemeye karar verdi. Köprülü’nün de, Kasım Ağa’nın da, Solakzade’nin de hayatlarını ancak Vâlide-Sultan koruyordu; bir bunak saydıkları Köprülü’nın taraftarlarını yok etmek için, İktidar partisi, fırsat gözlüyor, Turhan Sultan’ın zayıf bir ânını yakalamaya çalışıyordu.
Köprülü, kendisini Harem’de : kabul eden Turhan Sultan’a ancak diktatörlük yetkileriyle iktidarı kabul edebileceğini, aksi takdirde, küçük bir bahaneyle birkaç hafta sonra düşürülecek olduktan sonra sadarete geçmenin bir anlam taşımayacağını bildirdi. Turhan Sultan, önce Paşa ile pazarlık etmek istedi. Fakat onun hiçbir tâvize yanaşmadığını görünce, istediği mutlak yetkileri vermeye razı oldu. IV. Mehmet’in hatt ı hümayunu ile Köprülü Mehmet Paşa, başbakanlığa getirildi (15 eylül 1656). Bu tarih Osmanlı tarihinin dönüm noktalarındandır. Zira en az 8 yıldan beri devam eden iktidar krizi bitmiş oluyordu.
Köprülü, 83 yaşında ölünceye kadar 5 yıldan fazla iktidarda kaldı. İmparatorluğa eski düzenini verebilmek için çok kan döktü. Venedikliler’i Ege Denizi’nden attı. Er- del (Transilvanya) seferine çıktı; elden gitmesine ramak kalan bu değerli eyaleti kurtardı. Fakat Gazi Hüseyin Paşa gibi pek değerlileri de dahil olmak üzere, kendisine rakip görülmekten başka suçları olmayan devlet adamlarını öldürttü. Bu şartlar içinde Edirne’de öldü. 20 yaşına gelmiş olan IV. Mehmet’e rahat etmek istiyorsa, büyük oğlunu başbakanlığa getirmesini vasiyet etti.
Pek çok hayır eseri bırakan Köprülü, İstanbul’da Divanyolu’nda Köprülü Camisi’n- deki türbesinde gömülüdür (5 yıllık iktidarı zamanındaki olaylar için Bk. Mehmet IV.).

Yorum yazın