Habsburg Hanedanı

Habsburg Hanedanı

HABSBURG, 1278-1918 arasında Avusturya’da saltanat süren aile. Bu aile, Altenbürg şatosu sahibi Guntram ile tarih sahnesinde görünür (X. yy.). XI. yy.da Werner I, Aargau’da yaptırdığı şatonun adını aldı (Habichtsburg, «Aladoğan şatosu»). Vârisleri, Luzem senyörlüğünü, Yukarı Alsace landgraflığını, Zürich kontluğunu ele geçirdiler. Habsburg ailesi, Rudolf I zamanında imparatorluğa katıldığı zaman (1273), Sch- waben’in önde gelen ailelerdendi. Habsburg’lar Marchfeld zaferiyle (1278) Avusturya’yı, Steiermark’ı, Krain’i elde ettiler. XIV, ve XV. yy.da İsviçre’nin bağımsızlık kazanmasıyle, ilk yurtluklarıNI kaybeden Habsburg’lar, Avusturya’da yerleşip kökleştiler ve Avusturya hanedanı diye anılır oldular. Miras bölüşmeleri, uzun zaman ailenin gücünü tehlikeye düşürdü (1739’da Al- bertin ve Leopoldin arasındaki bölüşme ve 1395 bölünmesi), imparator Steiermark’lı Friedrich III (1439-1493) ülkeyi parçalayıcı hareketlere son verdi. Kendisinden sonra, seçicüer yalnız Habsburg’ları seçtiler. Sonra Habsburg’lara büyük itibar kazandıran evlenmeler başladı: Maximilian ile Bourgogne’lu Marie’nin evlenmesi aileye Hollanda ve Felemenk’i (1477), Güzel Felipe ile Deli luana’nın evlenmesi Castilla ve Aragon’u (1496), Ferdinand ile Anna’mn evlenmesi de Bohemya ve Macaristan’ı (1521) kazandırdı. Habsburg’ların hâkimiyeti Karl V ve onun kardeşi Ferdinand ile doruğuna ulaştı. Daha sonra Avusturya hanedanı ikiye bölündü: ailenin bir kolu, Felipe II ile Hollanda, Felemenk, Milano, Napoli, Sicilya ve Ispanya’da hüküm sürdü; öbür kola Alsace, Schwaben ve Avusturya dükalıkları, Bohemya ve Macaristan’ın bir parçası kaldı. imparatorluğun ilk yarısı, yani Felipe
IFye verilen kısım 1700’de çöktü. Viyana Habsburg’ları Hollanda, Milano, Napoli, Sicilya’yı ve Macaristan’ı ele geçirdiler. Leopold’un aldığı tedbirler (1703) ve «Pragmatik Sanksiyon» (1713), bugünkü Bohemya ve Macaristan’ı içine alan mirasçı devletlerin bölünmezliğini sağladı. Bununla birlikte Kari VFnın ölümüyle (1740) büyük bir buhran başgösterdi, kızı Maria Theresia Silezya’yı kaybetti. Arşidüşes’in evlenmesiyle (1736) Habsburg-Lorraine hanedanı adını a- lan sülâle, devrim döneminden güçlenmiş olarak çıktı: her ne kadar Hollanda’yı bırakmak zorunda kaldıysa da, İtalya’ya daha sağlam olarak yerleşti. Franz II, Kutsal imparatorluğun sonunun geldiğini sezerek kendini Avusturya imparatoru ilân etti (1804). Torunu Franz Joseph Macarların direnişi karşısında imparator ve kral unvanını almak zorunda kaldı (1867). İtalya’dan (1859) ve Almanya’dan (1866) çıkarılan Habsburg sülâlesi, Orta Avrupa bölgelerinde hâkimiyetini bir süre sürdürdü. Kasım 1918’den sonra sonuncu hükümdar Kari I, ailenin bugünkü başkanı sayılan oğlu Otto von Habsburg gibi, sözde kral olarak kaldı.

Yorum yazın