Gurkanlı Devleti – Babür Devleti

Gurkanlı Devleti – Babür Devleti

GURKANLI devleti veya Timuroğulları, Babur Şah’ın Hindistan’da 1526 yılında kurduğu devlet. 4 Timur’un beşinci kuşaktan torunu olan Babur, hükümdar olduktan sonra Hindistan’a sefer açtı (1519). Ludi devletini ortadan kaldırdı. Hindistan’a karşı beşinci seferinde de Panipat savaşını kazandı. Hindistan’ın kuzey bölgelerini alarak Gurkanlı devletini kurdu (1526). Hükümdarlığı 6 yıl sürdü. Bu süre içinde Türkistan’dan getirdiği türkleri Hindistan’a yerleştirdi. Afgan beylerini kazanma! için onlara karşı çok yakınlık gösterdi. Babur Şahın ölümünden sonra yerine Hümayun III geçti. Zamanında Afganlar başkaldırdı. Afgan meselesini çözümledi, Gucerat seferine çıktı. Bütün ülkeyi aldı. Bir süre sonra Gucerat, Şir Han tarafından geri alındı. Gucerat’ı geri alma gereğini duymadı. Hümayun III, Bengal devletine yardım için doğuya sefer yaptı. Bengal sultanı Mahmud Ludi’yi kurtardı. 1539’- da Şir Han üzerine yürüdü. Çavsa’da bozguna uğradı. Arkasından Kanevç’de ikinci defa bozguna uğrayarak hâkimiyeti AfganlIlara bıraktı. Afgan reisi Şir Han 1545’te öldü. Yerine geçen Selim Şah 1554’te ölünce, Hümayun tekrar Delhi’yi alarak Şir Han’ın kurduğu Sur devletine son verdi. Hümayun III, 1556’da öldü. Yerine Bayram Han hükümdar oldu. Zamanında Mirzalar meselesi ortaya çıktı. Bayram Han 1560 yılında tahttan uzaklaştırıldı, yerine Ekber geçti. Ekber zamanında bütün Hindistan alındı. 1564’te Hindistan’ın «cizye» vergisini bağışladı. 1568’de Racputlar, Ekber’in hükümdarlığını tanıdılar. 1572’de Ekber, Gucerat seferine çıktı. Surat’ı kuşattı. Gucerat topraklarını Gürkanlı topraklarına kattı. 1573’- te Fetihpur Sikri başkent yaptı. 1574’te Bengal ve Bihar üzerine yürüdü. Buraları da topraklarına kattı. Pençap’ın dağlık bölgelerinde bulunan Bülucistan, Racistan gibi yerleri aldı (1579). Hint müslümanlarının önderliğine getirildi, Portekizlilerin Hindistan kıyılarını almak istemeleri üzerine sefer hazırlıklarına girişti (1580). Bu arada birçok ayaklanma oldu. Bunlardan en önemlileri Bihar ve Bengal ayaklanmaları idi. 1583’te kardeşinin ayaklanmasını bastırmak için doğuya sefer yapan Ekber, kardeşi AbdulHakimi yendi. 1586’da İranlIlarla, Özbeklerle ve OsmanlIlarla ilişkiler kurmağa başladı. Handis devleti, Nizamşahlar daveti Gurkanlılara bağlandı. Bu arada
OsmanlIlara karşı İranlIları korumak istedi. 1605’te öldü. Yerine oğlu Cihangir geçti (1605-1627). Cihangir devlet işlerini Nur Cihan’a bırakıp zevk ve sefa âlemlerine daldı. Kandahar’ı İranlIlar aldı. Özbekler ayaklandılar, ingüizler, Portekizliler ve HollandalIlar Cihangir’in başarısız yönetimini görerek Hindistan kıyılarını ele geçirmeğe başladılar. Cihangir’in ölümünden sonra yerine Şah Cihan hükümdar oldu (1658-1666). Başarılı bir devlet adamı olan Şah Cihan zamanında özbekler, Kâbil’e saldırdılar. Fakat başarı sağlayamadılar. 1649’da Abbas II’nin hükümdarlığı sırasında İran üzerine sefer açıldı. Abbas II Kandahar’ı, Gürkan- lılardan geri almıştı. İran seferi başarılı olmadığı gibi Kandaha? da geri alınamadı. 1658’de Şah Cihan tahttan indirildi. Bir süre sonra tekrar hükümdar oldu, ölünce yerine Âlemgir tahta çıktı (1666). Fakat kardeşleri onu tanımadılar. Kardeşlerini sindirdi. Tibek, Bengal işleriyle ilgilendi. Narvar’a sefer ve İngilizlerle, Hindistan kıyıları yüzünden savaş yapıldı. Fakat bu savaş bir antlaşma ile sonuçlandı (1690). 1705’e kadar Şah Cihan tahtta kaldı. 1707- 1708 Arası karışıklıkla geçti. Bu tarihten sonra sıra ile Türkmen (Nadir Şah Afşar), Afgan (Ahmed Şah bata Aptali) larm saldırılarına uğradı (1708-1759). Sonunda ingilizlerin eline geçti (1764).

Yorum yazın