Gallia Narbonensis

NARBONENSİS. Esk. çoğ. Roma Galyası’nda eyalet, M.ö. 27’de eski Provincia’nm (Gallia Transalpina veya [«Alplerötesi eyalet»] adı verilen bölge) Augustus tarafmdan bölünmesinden sonra kuruldu; daha sonra Gallia Braccata adlı bir eyalet haline getirildi ve sonunda merkezinin adını aldı; önce imparatorluk, sonra senate eyaleti oldu (M. ö. 22). Bölge Roma’mn İtalya’daki yerleşme hareketinin yol açtığı güçlükler sonunda yeni bir arazi bulmayı tasarladığı sanılan dönemde işgal edildi. Fetih zaten kısa süre önce müttefik şehir Marsilya’nın Sali Keltlerinin ordularının akınlarmdan yakındığı sırada başlamıştı. M. Flavius Flaccus, Voconti’ler ve Salii’ler üstüne kanlı bir sefer yaptı (125-124). C. Sextius Cal-vinus, Salii’lerin müstahkem şehri Entre-mont’u zaptetti ve eteğinde Marsilya’nın iç topraklarını gözaltında tutan Aquae Sexti-ae (Alix) kolonisini kurdu (123-122). C. Do-mitius Ahenobarbus, Allobroge’ler sığman Salii’lerin peşine düştü ve filleriyle dehşete düşürdüğü galyalı birlikleri, Sorgue ırmağı kıyılarında yendi (121). Senato, işleri hızlandırmağa karar verdi: bu, Caius Gracchhus’un devrilmesinden sonra kamuoyunun dikkatini başka noktaya çekmek için iyi bir fırsattı. Fabius Maximus, Domi-tius’a yardıma geldi ve iki kumandan dört lejyonla Allobroges’lere ve Arverni’lere karşı büyük bir zafer kazandılar. Domitius, Arverni’lerin kaçan kralı Bituitus’u takip etti ve adamlarının ihaneti sonucunda yakalandı; Ruten’leri dağlara püskürttü ve Albigeois’yı ele geçirdi, öbür halk toplulukları hiç direnmedi. Bölgede ordugâhlar kuran Domitius, Elne-Rhône yoluna adını verdi (via Domitia). Yeni eyalet kısa süre sonra, 117’de kurulan Narbonne kolonisini de sınırlarına kattı: 106-100 yılları arasmda yeni bir bastırma hareketine girişildi: germen halk topluluklarındaki kımıltılar Nar-bonnensis’te yankı uyandırdı. Servilius Ca-epio, Toulouse’a boyun eğdirdi ve yüklü bir tazminat aldı; sonra, Rhöne’u takip e-derek bölgeye inen Barbarlara yenildi (O-range, 105). ikinci saldın dalgasını bozguna uğratan (Alix, 102) Marius, durumu kurtardı. Barbar akınlan karşısında İtalya bile korkudan titremişti. Toulouse bölgesinden Leman’a kadar uzanan, iklimi ve ürünleriyle İtalya’ya çok benzeyen eyalet, Gal-ya’nm Akdeniz bölgesini içine alıyordu; iklim öylesine İtalya’yı andırıyordu ki 1-talya ile rekabete girişmesinden korkan senato, Narbonnensis Galyalılarımn üzüm ve zeytin yetiştirmesini yasakladı. Augustus ülkedeki ordugâhları kaldırdı. Kelt kabileleri ismen bile yok oldu; yerlerini zengin ve iyi inşa edilmiş şehirler aldı. Gal-yalılardan pek az iz taşıyan bu şehirlerin (Narbonne, Nîmeıs, Orange, Vienne, Arles, Abc) İktisadî faaliyeti, Marsilya için tehlikeli bir rekabete yol açtı (Marsilya, M. ö. 49’da eyalet topraklarına katıldı). İmparatorluk yönetiminin teşkilâtı üstüne Lex Con-cilii Narbonensis (Narbonensis Meclisi yasası) bilgi verir. Şehirlerin temsilcilerini kapsayan meclisin pek az yetkisi vardı; Nar-bonne’da toplanırdı. Diocletianus’tan sonra eyalet Viennoise (kuzeydoğu), Narbonnensis 1 (Rhône ırmağının batısında) ve Narbonnensis 11 adiyle üçe bölündü. (L

Yorum yazın