Çinhindi savaşları

Çinhindi savaşları

ikinci Dünya Savaşı’nın sonunda Japonlar’m teslim olmasıyla, müttefik birliklerinin Japonya’yı Fransız Çinhindi’ne girmeye zorlaması arasında kalan kısa süre içinde bir halk hareketi niteliğinde olan Vietmim (Vietnam Kurtuluş Cephesi) hareketi, Vietnam’da iktidarı ele geçirdi ve 2 Eylül 1945’de ülkenin bağımsızlığını ilan etti. Ama Fransa özgür Vietnam devletini tanımasına karşılık, Koşinşin’ün bu devlete katılmasını kabul etmedi ve Fontainebleau konferansında bu konuda bir referandum yapmayı vaadetti. Fransızların Haiphong’u bombalaması ve Vietminh’in Hanoi’deki darbesi üzerine uzun ve sıkıntılı bir savaş başladı .

Cenevre Antlaşmaları

Amerika’nın büyük malî desteğine rağmen, Sovyetler Birliği ve Çin’in desteklediği Vietminh’i Fransızlar yenemedi. Fransız halkı savaştan usanmıştı, bu nedenle Fransa bir anlaşma yapmak istedi. Vietminh’in Dien Bien Fu’yu alması üzerine Çinhindi savaşı sona erdi. Uluslararası Cenevre Konferansı’nda (1954) Vietnam, geçici bir süre için ikiye bölündü. Yeniden birleşme için 1956 yılında seçim yapılması kararlaştırıldı.

Cenevre’den sonra Kuzey Vietnam’da sosyalizmin inşasına başlandı. Güney’deki Kuzey Vietnam yanljjarı da bu çabayı destekliyordu. Güney’deki anti-komünist rejim Cenevre antlaşmalarını imzalamamıştı. 1956 yılında Amerika’ nın desteklediği Ngo Dinh Diem (1901-1963) Güney’deki komünistlerle onları destekleyen halka karşı bir kampanyaya girişti. Güney’deki komünistlere yapılan baskılar arttırıldı. 1959 yılında Hanoi hükümeti ile Güney Vietnam’ ın Amerikan destekli hükümeti arasında çatışmalar başladı.

1961 yılında ABD Başkanı John F. Kennedy (1917-1963) 15.000 -askeri danışman»ı Güney Vietnam’a gönderdi. Ancak askeri danışmanların gücü, kabaran halk ayaklanmasını bastırmaya yetmedi. Bunun üzerine 8 Şubat 1965’de Başkan Lyndon B. Johnson (1908-1973) Kuzey Vietnam’ın bombalanması için emir verdi. Johnson, gerekçe olarak Güney’e insan ve silah a-kışını gösterdi. Ancak savaş sürüyordu . Birleşik Devletler 1965 Nisan’ından başlayarak Vietnam’a çok sayıda askeri birlik ve arasında çatışmalar başladı.

Amerika’nın Geri Çekilmesi

1968 Ocak ayında Kuzey Vietnam birlikleri ve Güney Vietnam’ daki Kurtuluş Cephesi Güney’deki Tet bölgesine büyük bir hücuma başladı. Şiddetli çarpışmalardan sonra Tet bölgesi Amerikalıların elinde kaldı. Ancak bu çarpışmalar Amerikalıların savaşma gücünü büyük ölçüde zayıflatmıştı. 31 Mart’ta Başkan Johnson Kuzey Vietnam’ın bombalanınışının durdurulduğunu açıkladı. Johnson’dan sonra ABD Başkanı olan Richard M. Nixon (1913) umutlarını «Vietnamlılaşma» kuramına bağladı. Amerikan birlikleri yavaş yavaş çekilmeye başladı. Buna karşın, Güney Vietnam birlikleri hâlâ hem havadan hem de karadan desteklenmekteydi.

Bu arada Kuzey Vietnam ve Amerika arasında görüşmeler 1968 Mayıs’ında Paris’te başladı. 1972 Mart ve Mayıs ayında Kuzey Vietnam birliklerinin ikinci büyük harekatından sonra Amerikalılar Hanoi’yi yeniden bombalamaya girişti. Ateşkes antlaşması 27 Ocak 1973’de imzalandı.

Antlaşmada Kuzey Vietnam kuvvetlerinin Güney Vietnam’dan çekilmesini gerektirecek herhangi bir madde yoktu (7). Her iki tarafın hazır duruma gelmeleriyle birlikte karşılıklı çarpışmalar yeniden başladı. 30 Nisan 1975’de Güney Vietnam tümüyle Kurtuluş Cephesi birliklerinin eline geçti .

Laos ve Kamboçya

Laos’ta 1949 yılında komünist yanlısı Pathet Lao ile anti-komünistler iki karşıt gücü temsil ediyordu. Fransa, 1953 yılında anti -komünist gruplara bağımsızlık verdiğini açıkladı. 1960 yılında anti – komünist bir hükümet isteyen Amerika Birleşik Devletleri ile Vietminlı destekli Pathet Lao kuv-velleri arasında ülke çapında bir iç tftvaş başgösterdi ve 1961-1962 yıllarında yapılan Cenevre görüşmeleri savaşı ancak bir süre durdurdu. Güney Vietnam’a giden yolları kesmiş olan ABD’nin, Kuzey Vietnam’ı ve Laos’taki Pathet Lao bölgelerini bombalaması 1964’ den sonra giderek arttı. Vietnam’ daki Ocak 1973 ateşkesinin arkasından 22 Şubat’ta Laos’ta ateşkes oldu. 1975’in ortalarında Pathet Lao birlikleri ülkede yönetimi ele geçirdi.

Kamboçya Fransa’dan bağımsızlığını 1953 yılında elde etmişti. İktidarı boyunca Prens Norodom Sihanuk (1922 ) Çinhindi savaşları sırasında tarafsız bir tutum takınmayı denedi. Ancak Vietnam’ da savaşın kızışmasıyla birlikte komünist birliklere silâh sağlanmasında yardımcı oldu ve onlara sınır bölgelerinde Sihanuk serbestlik tanıdı. 1& Mart 1970’de Sihanuk bir sağ darbeyle devrildi. Böylece Kamboçya’da hem bir iç savaş başladı, hem de bu ülke geniş çaplı Çinhindi anlaşmazlığının bir öğesi haline geldi. Amerika ve Güney Vietnam Kamboçya’daki devrimci birliklere saldırırken, Pekin’de bir sürgün hükümeti kurdu. 1967 yılında kendisine karşı silahlanan Kızıl Khmerler’le ittifak yaptı. Amerika’nın Kamboçya bombardımanı 1973 Ağustos’un-da sona erdi. Kızıl Khmerler 18 Nisan 1975’de başkent Pnom Penh’i ele geçirdi.

Yorum yazın