Cezayir Sorunu (1830-1848)

Cezayir Sorunu (1830-1848)
Osmanlı İmparatorluğu’nun başına Yunan ayaklanması kadar önemli dertler açan Cezayir şehrinin ve ardından tüm ülkenin Fransızlar tarafından zaptı, aslında planlı bir sömürge siyasetinin sonucu değildir. Fransa’da, restorasyon hükümeti itibarım korumak durumundaydı ve Cezayir sorunundan bu amaçla yararlanmak istedi.
Görünüşte, Cezayir Osmanlı idaresine bağlı bir beylerbeyliğiydi Cezayir dayısı Hüseyin Paşa 1827’de Fransa’dan alacağını isteyince, bunu fırsat bilen Fransa gerginlik yarattı. İngiltere’nin tepkisini hesaplayarak en elverişli zamanı kollayan Fransa Kralı Charles X, 1830 yılında Cezayir’i zapta karar verdi.
Dayı çekilmek ve Cezayir’i terk etmek zorunda kaldı. Fransızlar, Cezayir’e girdikleri andan itibaren emir Abdülkadir’i karşılarında büldular. Emir Abdülkadir başlangıçta Maskara çevresinde ufak bir hükümet kurdu. Etkisi gün geçtikçe artıyordu.. 1835 Haziran’ında Cezayirliler Fransız askerlerini Makta geçidinde büyük bir yenilgiye uğrattılar. Yapılan antlaşmayı Fransa iki yıl sonra bozdu. Akdeniz sorunları yüzünden Fransa- İngiltere ilişkileri bozuldukça, Fransızlar İngiltere’nin tepkilerini hesaplamayı bir kenara bırakarak Cezayir’de ilerlemeye devam ettiler. Cezayir’e yerleşen Fransızlar artık topraklarını iyice benimsemişlerdi.
1841 yılında Cezayir resmen Fransa’nın sömürgesi oldu. Cezayir fethedilirken Avrupa’daki güçlü devletler bu olaya karışmadılar. Ne Osmanlı devleti ne de İngiltere bu tutumu veto etti. Aslında İngiltere 1841 yılında doğuda, Fransa ve Rusya’ya karşı büyük bir başarı elde etmişti, bu yüzden de Fransa’nın Akdeniz’in batısındaki başarısını daha ılımlı bir şekilde karşılıyordu.

Yorum yazın