Birinci Dünya Savaşında Kafkasya ve Süveyş Bozgunu

Birinci Dünya Savaşında Kafkasya ve Süveyş Bozgunu

Türk ve Alman subaylarının hazırladığı ortak savaş planının temel ilkesi, Avrupa’da başarıyı kolaylaştırma amacını güdüyordu. Romanya ve Bulgaristan bölgesinden Karadeniz’e çıkartma yapılması düşünülüyordu. Böylece gelişmeler de göz- önünde tutularak Kafkasya’da Ruslara, Süveyş Kanalı’nda İngilizlere saldırılacak, bu bölgelerden güç kaydırılması önlenecekti. Ayrıca İstanbul, Marmara ve Boğazlarda önemli yerlerin savunulması kararlaştırılmıştı. Plan gereğince Marmara ve Boğazlar’a, Kafkas Cephesi ile Suriye ve Filistin Cepheleri’ne asker yığıldı. İran ve Hindistan’a karşı yapılması tasarlanan bir saldırıda kullanılmak üzere de Basra’da bazı boylardan kurulu güçler örgütlendi.
Türkiye’ye savaş açan Ruslar, önce Kafkas Cephesi’nden Kars ve Sarıkamış yönünde saldırıya geçtiler. Ruslar, Türk Üçüncü Ordusu ile 6-9 Kasımda yaptıkları Köprüköy Savaşı’nda başarılı olamayınca, geri çekilmek zorunda kaldılar. Ancak daha sonra Başkomutan Vekili Enver Paşa’ mn yönettiği Sarıkamış kış saldırısı, 22 Aralıkta Türkiye’nin korkunç yenilgisiyle sonuçlandı. Çok ağır kış koşulları altında hemen hemen tüm Türk ordusu yitirildi. Savaşa girildiğinde Üçüncü Ordu’nun toplamı 90 bin kişiydi. Savaş sonunda 20 bin kişilik 10’uncu Kolordu 1000 kişiye, 40 bin kişilik 9’uncu Kolordu 80 kişiye indi. 30 bin kişilik 11 ‘inci Kolordudan ise 12 bin kişi hayatta kaldı. Gerçekte pek çok eksiği olan bu ordunun, Doğu Cephesi savunması için hazırlanarak yedekte bekletilmesi gerekiyordu. Savaşa başlarken askerlerden çoğunun üzerinde yazlık giysiler vardı. Yiyecekleri ve gereçleri tamamlanmamıştı.
Kafkas Cephesi’nin başarısız komutanı Enver Paşa, bunun acısını çıkartmak için bü kez Süveyş Kanalı Bölgesi’nde şansını denemek istedi. Amacı, bölgeye inerek İngilizleri Mısır’dan atmaktı.
İngilizler savaşın başında, Hidiv Hilmi Paşa’yı düşürerek Mısır’ı egemenlikleri altına almışlardı. Sonra da özellikle petrol kaynakları yönünden önemli olan Basra’yı ele geçirmişler, İran’ın Ahvaz bölgesine girmişlerdi.
Çölü yedi günde geçerek Süveyş’e varan Türk birlikleri, gece yürüdükleri için ingilizleri hazırlıksız yakaladılar. Bir kısmı karşı kıyıya ayak basmayı başardı. Ancak İngilizler destek sağlayınca, Türkler geri çekilmek zorunda kaldılar. Türklerin bu baskını, İngilizler için uyarı oldu. Kanal bölgesinin savunması güçlendirildi. Böylece Türklerin bu bölgeye saldırısı tümüyle önlendi.
Türkler iki ayrı bölgede başarısızlığa uğramışlardı. Şimdi karşı bir saldırı bekleniyordu.

Yorum yazın