Aramiler

Aramiler Kimdir – Aramiler Hakkında Bilgiler
Dilleri uzun süre Yakındoğu’da bil dirişim dili ve resmî dil olarak kullanılan Aramîlerin tarihi konusunda çok az bilgi vardır .Hititler ve Teli el Amarna yönetimleri arasındaki yazışmalarda, î.ö. XIV. yy’da Doğu’ dan gelerek Fırat’ı geçtilderi belirtilen bu göçebe Samilerin, Batı Asya’ nın orta kesimlerinde küçük krallıklar, şehir devletleri, kervanlar için konaklama yerleri ve ticaret merkezleri kurdukları bilinmekte, Asur, Hitit, Filistin arasındaki ticaret ve alışveriş yollarını denetim altında tutmaya çalıştıkları anlaşılmaktadır.
Aramîlerin kurdukları Bit Adini İmparatorluğu’nun (başkentinin Til Barsip olduğu sanılır), Mezopotamya’daki Habur vadisini uzun süre denetim altında tuttuğu, Hitit İmparatorluğu’nun yıkılmasıyla Aramîlerin (bilinen başhca yerleşme merkezleri Sam’al, Şam, Arpad, Guzana. Hama, Zincirli ve Teli Halef di) bu bölgede Mitanmlerin ve Hititlerin yerini aldıkları bilinmektedir. Ama kazıların yetersizliği ve Şam gibi önemli yerleşme merkezlerinde bu kazıları sürdürmenin olanaksızlığı nedeniyle, tarih ve sanatları konusunda kesin bilgi edinilememiştir. Bununla birlikte, bazı bulgulara da- yanılarak Aramî sanatının özgün bir sanat olmadığı ve yabancı ülke sanatlarının etkisi altında kaldığı ileri sürülebilir.
Aramîlerin en parlak döneminden (II. binyılın ikinci yansı) günümüze yalnızca birkaç heykelcik kalmıştır.
Ayrıca, Arslantaş sarayında bulunan oyma levhaların, I. binyılın başlarında fildişi işlemeciliğinin merkezi olan Şam’da Aramîler tarafından yapıldığı ileri sürülmektedir. Aramîce (aramca) de yalnızca, Fenike alfabesinin kullanıldığı yazıtlardan bilinmektedir. Aramîlerin bağımsızlıklarını yitirdikleri VIII. yy dan sonra, bu dil akadcanın yerin almış ve Keyhüsrev’in kurduğu Pers İmparatorluğu’nun bütün bölgele rinde (Afganistan’dan Mısır’a) resmî dil olarak kullanılmış. Büyük İskender’in Pers İmparatorluğu’nu el geçirmesinden sonra (331-332), bir çok lehçeye bölünmüş, söz konuş bölgelere Arapların girmesiyle aramîce de kullanımdan kalkarak geri ye yalnızca üç lehçe kalmıştır.

Yorum yazın