Anzavur İsyanı nedir

Anzavur İsyanı nedir

Anzavur isyanları, Kurtuluş Savaşı yıllarında Kuvayı Milliye’ye karşı Anzavur Ahmet’in çıkarttığı ayaklanmalar. Anadolu’da Mustafa Kemal’in önderliğinde oluşmaya başlayan Kurtuluş Savaşı hareketini ve ulusal güçleri yok etmek için İstanbul’da Saray’ın ve Damat Ferit Paşa Kabinesi’nin yabancı kaynaklarla işbirliği sonucu ilki 1 Ekim
1919-25 Kasım 1919, İkincisi 16 Şubat 1920-16 Nisan 1920’de, Kuvayı Muhammediye ve Kuvayı inzibatiye diye anılan güçlerce çıkarılan ayaklanmalar. Daha Sivas Kongresi günlerinden başlayarak Saray’ın ve Damat Ferit Paşa Kabinesi’nin yabancılarla işbirliği yaparak Anadolu ulusal hareketine karşı tüm güçlerini ortaya koyarak verdikleri ölüm-kalım savaşının bir cephesidir. Marmara ile Balıkesir arasındaki Biga Bölgesi’nde parlayan ilk Anzavur kımıldanmaları (21 Eylül 1919) bir nabız yoklama niteliğindeydi. Bu ilk hareketten sonra Anzavur, 2 Kasım 1919’da Susurluk’a, 12 Kasım 1919’da Gönen’e girdi. Manyas, Kirmasti (Mustafakemalpaşa), Karacabey, Biga, ülubat dolaylarını altüst etti. Halkı camilerde ve alanlarda toplayıp Kuvayı Milliye’nin ittihat ve Terakki eşkıyalarının bir uzantısı olduğunu bu nedenle Yunan kuvvetlerine karşı direnmemelerini aşılamak istedi. Albay Kazım (Özalp) Bey komutasındaki 61. Tümen’den ve Bursa’da Bekir Sami Bey komutasındaki 56. Tümen’den bir kısım askerle, birtakım küçük ulusal güçler 15 Kasımda Susurluk yakınlarında dağıtıldıysa da yeniden toparlanan Anzavur 16/17 Kasımda Dereikebir’de kesin bozguna uğratılarak perişan edildi. İstanbul Hükümeti’nin desteğiyle 16 Şubat 1920’de yeniden ortaya çıktı. Bu kez Gâvur imam, Şah İsmail gibi eşkıyaları da çevresine toplayarak yeniden Biga, Gönen, Susurluk, Kirmasti, Bandırma dolaylarına yayıldı.

1920’den sonra Düzce dolaylarında da karışıklıklar başlamıştı. Anzavur ve arkadaşları Biga ve Gönen’i ele geçirmek İçin harekete geçti. 13 Mart 1920’de Edremit Kaymakamı, Akbaş Cephaneliği Baskını kahramanı Köprülülü Hamdi Bey ve 21 Kuvayı Miiliyeci şehit edildi. Anzavur bunun yanında ulusal güçler aleyhindeki kışkırtmalarını da sürdürüyordu, Yunanlılardan da destek alıyordu.

17 Mart 1920’de 14. Kolordu Komutanı Yusuf izzettin Paşa’nın çağırışıyla bütün milis kuvvetler Balıkesir’de toplandı. Ali Fuat Paşa komutasındaki milislerle, ulusal güçlerin ve Çerkez Ethem kuvvetlerinin hareketiyle, 23 Mayıs saldırısı sonucu ayaklanmacılar ve halife yanlıları bozguna uğradı. Anzavur İstanbul’a kaçtı. İstanbul Hükümeti’nce Kuvayı Milliye’ye karşı yürüttüğü savaşım nedeniyle ödüllendirilerek İzmit Mutasarrıflığı’ na getirildi. Mayıs-Haziran 1920’de Sakarya dolaylarında yeniden bir ayaklanma örgütlemeye çalışırken Binbaşı Saffet Bey’in (Arıkan) kuvvetlerine yenilmesi üzerine İstanbul’a kaçtı. Daha sonra geldiği memleketi Biga’da 1921 Mayısında bir Kuvayı Miiliyeci olan Mehmet Efe’ce öldürüldü.

Yorum yazın