Antep Cephesi

Antep Cephesi

Antep Cephesi, Türk Kurtuluş Savaşı nda Güneydoğu Anadolu’da oluşturulan direnme cephesi. Antep 5 Ocak 1919’da ingilizler’ce işgal edildi. Bölgedeki azınlıkların kışkırtılması, güvenlik güçleri yönetiminin işgal ordusu subaylarına verilmesi, halka yönelik baskı ve sindirme hareketleri, Antep’te Cemiyet-i islamiye adlı bir direniş örgütünün kurulmasına yol açtı. Sivas Kongresi’nden (4 Eylül 1919) sonra 12 Ekim 1919’da Anadolu Rumeli Müdafa-i Hukuk Cemiyeti’ nin Antep Şubesi kuruldu ve yalnızca kent’ içinde kısa sürede Kuvayı Milliye’ nin 27 semt örgütü açıldı. Irak’a yönelen İngiliz birliklerinin çekilmesinden sonra 5 Kasım 1919’da Antep’e Fransız birlikleri girdi. Bu arada Maraş, Kilis, Urfa, Halfeti ve Birecikteki direnişçilerle birleşen Antep Kuvayı Milliye Merkez Heyeti bir cephe oluşturarak halkı silahlandırmaya başladı. 12 Ocak 1920’de iki Fransız bölüğü Antep’ten Maraş’a giderken durduruldu, silah ve cephanelere el kondu, 21 Ocak 1920-12 Şubat 1920 arasındaki silahlı çatışmalar sonucu Fransız birlikleri Maraş’tan çekilmek zorunda kaldı. 2 Şubat 1920-28 Mart 1920 arasında Kilis-Antep yolu kesilerek Fransızların cephane ve yardımcı kuvvet sağlamasına engel olundu. 1 Nisan 1920’de Antep’te kent içinde silahlı çatışmalar başladı ve Fransız kuvvetleri kent dışına sürüldü. 29 Mayıs 1920’de Ankara hükümetiyle Fransız hükümeti arasında silah bırakışması antlaşması imzalandı. Ancak bırakışma iki ay sürdü.

11 Ağustos 1920’de Fransız topçu birlikleri Antep’i bombardıman etti. 5 Ekim 1920’de başlayan Fransız kuvvetlerinin saldırısı 6 Şubat 1921 ‘e kadar sürdü. Bu süre içinde dört kez.kuşatılan ve dışardan yardım alamayan Antep halkı 7 bini aşkın kayıp verdi. Antep 15 bin kişilik Fransız tümenine karşı 4 bin kişilik Türk kuvvetince savunulmuştu. 6 Şubat 1921’de Ankara Hükümeti Fransızlarla geçici bir antlaşma imzaladı. Kent içi çatışmalar sona erdi. Antlaşma uyarınca Antepteki Türk mahallelerinin yönetimi Türklere bırakıldı, ancak kent hukuken Fransızlara teslim edildi (9 Şubat 1921). TBMM’nin 8 Şubat 1921 günü kabul ettiği 9 sayılı yasayla Antep’e “Gazi” unvanı verildi. Ankara Antlaşması’nın imzalanmasından (20 Ekim 1921) sonra antlaşma hükümleri uyarınca Fransızlar Antep’i boşaltmayı kabul ettiler. Ankara’ ya bağlı birlikler 25 Aralık 1921’de Gaziantep’e girdi.

Yorum yazın