Varna kültürü

Varna kültürü, izleri Kuzey Bulgaristan’ da Tuna Deltasının güneyinde, Varna kenti yakınındaki bir Tarihöncesi mezarlığında ortaya çıkarılan kültür. Varna Gölüne bakan bir yamaçtaki mezarlık 1972’de bulunmuş, 1973-77 arasında İ.İvanov tarafından kazılmış, 1982’de de yeniden ele alınmıştır. Tarihöncesinde Varna Gölünün Karadeniz’ in bir körfezi olduğu bilinmektedir. Mezarlıkta 6.500 m2 alan kazılmış, 250 kadar mezar bulunmuştur. Mezarlar başlıca üç değişik türdedir. Birinci türdeki mezarlar, ölülerin dizleri karınlarına doğru çekilmiş durumda (hoker) gömüldüğü basit çukurlardır. Bunlar mezarlıkta çoğunluktadır. Gene basit çukurlar olan ikinci tür mezarlarda ise ölüler sırtüstü yatırılmıştır. Üçüncü tür mezarlar boştur, simgesel olarak yapılmıştır. En zengin buluntular mezarlığın daha çok kuzeydoğu kesiminde yoğunlaşan ikinci ve üçüncü türden mezarlarda çıkmıştır. Bunlar arasında çok sayıda altın, gümüş, bakır eşya ve kil heykelcikler, bezemeli kap kacak vardır. Yalnızca altın eşyanın sayısı 2 binin üzerindedir.

Varna mezarlığının tarihi çok tartışmalıdır. Değerli buluntuların çok az çıktığı hoker türü mezarlarda ele geçen kaplar Balkanlardaki Karanovo VI (Gumelnita) kültürüne aittir. Bu kültür geleneksel yöntemlerle İÖ 3500-3100 arasına karbon-14 yöntemiyle de İÖ 4. binyıla tarihlenir. Genel kanı son iki tür mezarın Gumelnita evresinden daha yeni olduğu, Geç Kalkolitik Çağdan İlk Tunç Çağına geçildiği sıralarda kuzeyden, steplerden gelen göç dalgasıyla ilişkisi bulunduğu biçimindedir. Bazı araştırmacılar ise zengin mezarların daha da sonraki bir tarihe, Troya II ile aynı döneme ait olduğunu ileri sürmektedir. Mezarlığın yakınında bulunan Tarihöncesine ait Varna Höyüğü’n-de de Gumelnita kültürünün yerel bir çeşitlemesine rastlanmıştır.

Yorum yazın