Tasavvuf müziği nedir


Tasavvuf müziği nedir

tasavvuf müziği, tekke müziği olarak da bilinir, dinsel Türk müziğinin en gelişmiş dalı.

Çeşitli tarikatların tekke ya da dergâhlarında, büyük çoğunlukla tarikat mensuplarınca icra edilen tasavvuf müziği geniş ölçüde sözlü bir müziktir. Tarikatlar içinde müziğe en büyük önemi Mevleviler vermiştir. Bunun sonucu olarak Türk tasavvuf müziğinin en gelişmiş kolunu Mevlevi müziği oluşturur. Bektaşi nefesleri dışında, ilahilerin pek çoğu neredeyse bütün tarikatlarda okunur. Bazı ilahilerin güftelerinde ise, belli bir tarikatın ya da o tarikatın kurucusunun adı ya da o tarikata özgü kavramlar geçer. Böyle ilahiler genellikle başka tarikatların ayinlerinde okunmaz.

Tasavvuf müziği repertuarının büyük bölümünü ilahiler oluşturur. Bundan başka durak, tevşih, temcit, naat, münacaat, teşbih, şugl. savt gibi besteli yapıtlar da vardır. Tasavvuf müziğinin en büyük formu, Mev-levilerin “ayin-i şerif’ dedikleri yapıtların-kidir (bak. Mevlevi ayini). Bu yapıtlar makam ve usul bakımından geniş bir kurallar bütününe uyarlar. Bektaşi nefeslerine özgü usuller de vardır (bak. nefes).

Tasavvuf müziğinde dindışı müziğin tüm makamları da kullanılmıştır. Usullerin en yaygınları ise devrikebir, devrirevan, aksak-semai, yürüksemai, evfer, sofyan, düşek, Bektaşi raksanı, Bektaşi raksı, Bektaşi dev-rirevanı ve evsaftır.

Tasavvuf müziğine özgü bir melodi anlayışından söz etmek kolay değildir. Mevlevi ayinleri, tevşihler, “sanatlı” ilahiler, duraklar, dindışı müziğin büyük formlarındaki melodi anlayışına uygun olarak bestelen-miştir; melodik cümleler oldukça uzun ve ağdalı, tempo genellikle ağırdır. Ama ilahilerin çoğu, hemen herkesin kolaylıkla ezberleyebileceği ölçüde basit yapıdadır. Ne’-fesler ve öbür tasavvufi parçalar da bu tanıma uygundur. Bu parçalar içinde koyu bir hüznü yansıtanlar olduğu gibi, sevinci ve “ruh hafifliği”ni aşılayanlar da vardır.

Yorum yazın