Pastel Boya Nedir – Tarihçesi

Pastel Boya Nedir – Tarihçesi Hakkında Bilgiler

Pastel Boya Nedir - TarihçesiHem desene hem de boyayla yapılan resme yakın olan resim tekniği. İtalyanca (pasta’dan “hamur”,pastelo) kökenli bir terim olan pastel,ayrıca söz konusu tekniğin uygulanmasında kullanılan, dairesel ya da kare kesitli ince ve küçük bir çubuk biçiminde olan ve pastel boya olarak da adlandırılan aracı da belirtir. Pastel boya, temelinde beyaz kil, ara] zamkı ya da kitre gibi maddeleri bulunduğu sertleştirilmiş boya tozundan oluşur. Bir pastel boyanın bileşimine giren talk ya da kaolin oranı boyanın sertlik derecesini belirler; buna göre de sert, yarı-sert ya da yum şak pastel boyalardan söz edilir.

İLK PASTEL ÖRNEKLERİ

XV. yy. ile XVI. yy’ın ilk yarısında, önceleri iğne uçlu kurşunkalem ya da sanginle yapılan desenleri belirginle tirmede kullanılan pastelin kökeni k nusunda bilgi yoktur, jean Fouque nin juvenaldes Ursins’in portresi iç: yaptığı bir çalışmada pastel izlerini Taşlanmıştır. Birkaç yıl sonra, Le nardo da Vinci’nin 1499’da Milan da Fransız ressamı jean Perreal’ (1455’e doğru-1530) çalışmalarında söz ettiği bilinir; sanatçının, büyük bir olasılıkla ressamdan, balmumu, üstünbeç ve boyaların karıştırılmasıyla elde edilen bir “kuru boya yöntemi” öğrendiği sanılmaktadır.

Öte yandan, Holbein’m kullandığı, j an Clouet tarzındaki boya kalemi çizgileri, karakalem ve sanginle yapılmış resimlerdeki etkilerin üstüne ince n ansların eklenmesini sağlamıştır. Desenin, boya resmi karşısında gi geçtikçe bir çeşit özerklik kazanma sonucu, pastel de XVI. yy’ın ikinci yarıında yeni olanaklara kavuştu; bunlara Baroche (Barocd), Carracci’ Bassono’nun yapıtları tanıklık eder.

Pastelin anlatımsal gücü, her şeyden önce söz konusu tekniğin, ışığın şiddet ve gücünü, küçük renk tanecikleri (bunlar, hafifçe pürtüklü bir düzeyden oluşan destekte yer alır) aracılığıyla yansıtabilme olanağından kaynaklanır. Pastel sanatı, grenli, vb. kâğıtların yapımındaki gelişmeye paralel olarak gelişme göstermiştir.

PORTRE TEKNİĞİ OLARAK PASTEL

Pastel tekniği Avrupa ülkelerinden Fransa’da XVII. yy. sonuyla XVIII. yy. başlarında ortaya çıktı. Coypel’ler, François LeMoyne (1688-1737), Charles de Lafosse (1636-1716) daha çok, pastel tekniğini kullandıkları için üne kavuştular. XVII. yy’ın ikinci yarısındaki en ünlü Fransız gravürcüsü Robert Nanteuil (1623-1678), kendi pastel çalışmalarından hareketle normal boyutlarda estamp için portreler yaptı. Böyle normal boyutlardaki portre yapımı o tarihlerde yeni bir tür sayılırdı; Joseph Vivien (1657-1734) giderek bu alanda uzmanlaştı (Robert de
Cotte ve Girardon, (1701). Bütün XVIII. yy. boyunca, pastel tekniği daha çok portreyle birlikte kullanıldı.

BÜYÜK PASTELCİLER YÜZYILI

Paris’te 1720’ye doğru Venedikli pastel sanatçısı Rosalba Carriera’mn (1675-1757) yapıtları, Maurice Quentin de La Tour (1704-1788) gibi bir sanatçının, pasteli en çok yeğlediği anlatım yolu olarak benimsemesine yol açtı ve büyük üne kavuşmasını (Mile Fel’in Portresi) sağladı; bu arada rakibi jean-Baptiste Perronneau’nun (1715-1783) ününe gölge düşürdü. La Tour’un öğrencisi olan Adélaide Labille-Guiard (1749-1803) ve onun rakibi Elisabeth Vigée-Lebrun (1755-1842) XIX. yy’in ilk yarısına kadar portre alanında pastel tekniğini sürdürdüler.

Bu arada XVIII. yy’da iki ressam bu gelenek içinde bir kopukluk yarattılar ama her ikisi de (Chardin ve Jean Etienne Liotard) pastel sanatına, belirgin ve dikkate değer bir anlatım gücü kazandırdılar.

BİÇİMSEL ANLAŞILMAZLIK

XVIII. yy. pastel sanatçılarının sıklıkla başvurdukları estamp kullanımının, XIX. yy’da modası geçmiştir. Ancak bu olgu pastelin, XIX. yy’da artık, yağhboya tekniğiyle doğrudan doğruya rekabet etme yolu olarak görülmediği ve desen anlayışına yaklaştığı (Delacroix’nm hazırlık eskizleri, Ma-net ve Toulouse-Lautrec’in pastelleri) göz önünde tutularak değerlendirilebilir. Degas ve Odilon Redon gibi, gereçleri estampla yeniden elden geçirmede son derece usta olan sanatçılar, pastelin, biçimsel anlaşılmazlık tekniği olma özelliğini korumuşlardır. Bu arada bir yandan Nabiler, öte yandan da kimi anlatımcı ressamlar (Munch ve Kirchner) zaman zaman pastele başvurmuşlardır. Bilgi ve ustalık isteyen pastel tekniği, Henri Goetz, Hans Hartung, özellikle de Sam Szafran dışında günümüzde çok az sayıda ressam tarafından uygulanmaktadır.

Yorum yazın