Modern Sanat Nedir

Modern Sanat Nedir – Modern Sanat Akımları Hakkında Bilgiler

Avrupa’da 1884-1907 yılları arasında, mimarlık alanına ve dekoratif sanatların bütününe yayılan sanat eğilimi.

Modern sanat değişik ülkelerde değişik biçimlerde adlandırılmıştır: Art nouveau; Style 1900; fugendstill; Se-zessionstil; Arte Joven; Nieuwe Kunst; Style Liberty; Modernismo.

 

XIX. yy’ın başlarında, Léon de Labor-de, John Ruskin (1819-1900) ve Viollet-le-Duc gibi akademik gelenekleri yadsımaktan yana olan kuramcıların birçok kez takındıkları tavır, modern sanatın içinde yer alan özlemlerin ana çizgilerini beİirtir:Doğayı taklit ederek eğri çizgilerin süsleyici değerinin belirginleştirilmesi; nesnenin biçimini kullanımına uydurma isteği; mimarlık, dekor ve mobilya arasında bir bireşim sağlama arzusu; son olarak da “herkes için sanat” ilkesi ardından, halkın yaşam koşullarını değiştirebilecek güçte olan toplumsal bir ideali gerçekleştirme tutkusu.
Ruskin’in tilmizi olan William Morris (1834-1896) 1861’de Londra’da, içinde mobilyalar ve dekorasyon aksesuarlarının, Rossetti, Burne-jones, Madox Brown gibi başlıca ön-raffaellocu sanatçıların yapıtlarının bulunabileceği ilk büyük mağazayı açtı. Ölümünden kısa süre önce, William Morris ileride yerine geçecek olan Walter Crane’le (1845-1915) birlikte, bir yığın dekorasyon eşyası, çocuklar için albümler ve duvar kâğıtları üreten Arts and Crafts Exhibition Society yi kurdu.
William Morris’in düşünceleri, henüz yaşarken,Ruskin’in bir başka tilmizi,aynı türden bir büyük yapı olan Century Guild’in (1882) kurucusu mimar Arthur Mackmurdo (1851-1942) tarafından benimsendi. Böyle bir ticaModern Sanat Nedirri etkinliğin gerektirdiği sayısız grafik araştırma, bir bakıma dizaynınkine çok yakın bir anlayışa dayanıyordu. Aynı dönemde, Glasgow topluluğu, Charles Rennie Mackintosh’un (1868-1928) önderliğinde bezeme kıvrımlarından yararlanarak şaşırtıcı dekorasyon ürünleri gerçekleştirdi; bunlar Avrupa’da yaygınlaşan modern sanat üstünde, özellikle de geç olarak ortaya çıkan ama çok verimli olan Viyana okulunun çalışmaları üstünde son derece etkili oldu; Viyana okulunun düşünceleriyse ressam Gustav Klimt (1862-1918) ile Otto Wagner (1841-

1918) ve josef Hoffmann (1870-1956) gibi mimarlar tarafmdan yansıtıldı. Art nouveau (Yeni Sanat) terimi ilk olarak 1884’te Brüksel’de yayımlanan Art moderne dergisinde kullanıldı. Bu yeni sanat, Williams Morris’in çizdiği doğrultuyu benimsemişti, gerçek müjdecisi olan mimar Paul Hankar (1859-1901) pek çok mağazayı “çiçekli üslup’’ta yeniledi. Ardından Victor Horta (1861-1947) Belçika’da “1900 mimarlığı”nın babası olarak kendini kabul ettirdi. Uzun süre “halk için sa-nat”ın propagandacısı gözüyle bakılan Victor Horta’nın çalışmaları, “bitkici eğilim’Te,mimarın, 1906’ya doğru, A.B.D’ne yaptığı yolculuktan sonra mimarlık alanındaki çalışmalarını etkilemiş olan “yapıcı eğilim” arasındaki çatışmayı çok iyi yansıtır. Brüksel’de bulunan Maison du peuple (1896-1899) ve eski Solvay binası (1895-1900) Horta’nın modern sanat dönemini en iyi yansıtan iki yapıdır. Aynı dönemde, Brüksel’de yaygınlaşan liberal bir hareket (XXTer Çemberi, Özgür Estetik Sergisi) içinde Henry Van de Velde (1863-1957), İngiliz etkisinin (Morris, Mackintosh) Flaman köylü geleneğiyle (Bloemen-werf, 1895) kaynaşarak ılımlı bir görünüm kazandığı bir mimarlığın tutkulu savunucusu olarak belirledi. Grafik sanatlar düzleminde Hollanda’da gelişen jugendstil de İngiliz dekoratörlerle Endonezya halk sanatının çifte etkisini yansıtır. Cava etkisi olağanüstü bir durum sayılır; başka yerlerde değişik yorumlarıyla japon etkisi, modern sanatın geliştiği bütün ülkelerin tartışmasız ortak esin kaynağım oluşturur. Bu japon etkisi 1870 yıllarında A.B.D’nde dekoratif sanatlara egemen olmuştur; Louis Comfort Tiffany’nin (1848-1933) bu doğrultuda gerçekleştirmiş olduğu lambalar ve camdan süsler ünlüdür.

Viollet-le-Duc’ün geçmişte kalan dersleri, Horta örneği ve doğanın çekiciliği, mimar ve dekoratör Hector Gui-mard’ın (1867-1942) yeni biçimleri zenginleştirmeye yönelmesine ve bunlara son derece kişisel bir doğalcı anlatımcılık kazandırmasına yol açtı. 1899-1904 yıllan arasında Paris metrosunun dökme demirden ünlü girişlerinin yapımı Hector Guimard’a verildi.

Öte yandan, Paris’te japon ve Çin sanatları uzmanı Samuel Bing (1838-1905) 1895’te açmış olduğu mağazada “yeni sanat” ürünlerini satmaya yöneldi. Burada yabancı ülkelerden gelen eşsiz güzellikteki eşyalarm yanı sıra Fransız Georges de Feure ve Eugène Gaillard’m yapıtlarına da yer verildi. Bu arada Nancy okulu sanatçıları da çeşitli ürünler gerçekleştirdiler, hatta bazıları (Auguste ve An-tonin Daum) uluslararası üne kavuştu.
Uygulamada, her yerde desen ve gravürle desteklenen “yeni sanat”, İngiliz Aubrey Beardsley (1872-1898) tarafından doğallıktan giderek daha da uzaklaştırıldı. Öte yandan, Gustav Klimt’in yapıtları bir yana bırakılırsa, desinatör ve basımcı Otto Eckmann’ m (1865-1902) gerçekleştirmiş olduğu eşsiz yapıtların, aşırılıklarında bile, modem sanatı aşarak bağımsız büyük yaratıcıların sanatına ulaşan Beard-sley’inkilere yaklaştığı görüldü

Yorum yazın