Devlet Güzel Sanatlar Akademisi

Devlet Güzel Sanatlar Akademisi, İstanbul’da, resim, heykel, mimarlık, dekoratif sanatlar alanında öğretim, inceleme ve araştırma yapan akademi. Türkiye’de resim ve mimarlık öğretimi 1877 yılına kadar yalnız Mühendishane, hârp okulları ve askerî rüştiyelerde yapılıyordu. Hükümet, Maarif nezaretine, resim ve mimarlık bölümlerinden meydana gelen bir Sanayii Nefise mektebi’nin açılması için teklifte bulundu (17 ekim 1876); müdürlüğüne de fransız ressamı Guillemet’- yi tayin etti. Fakat Osmanlı-Rus savaşı yüzünden okul açılamadı. Bugünkü akademinin başlangıcı olan Sanayii Nefise mektebi, eski müze müdürü Osman Hamdi Bey tarafından kuruldu (1882). Ticaret nazırı Raif Paşanın da bu kuruluşa büyük yardımı oldu. O- kulun müdürlüğüne, müze yönetimi de kendisinde kalmak üzere Osman Hamdi Bey getirildi (2 kasım 1882). Sanayii Nefise binası şimdiki Arkeoloji müzesi ile Çinili köşkün yanında yapıldı (1883). Aynı yıl öğretime açılan okulun resim, heykeltıraşlık ve mimarlık bölümlerinde 50 öğrenci vardı. Bir süre sonra Fransa’dan çağırılan Napier’- nin öğretmenliğe getirilmesiyle hakkâklık (gravür) bölümü de açıldı (1892). Başlangıçta Ticaret nezaretine bağlı olan okul, daha sonra Maarif nezaretine geçti (1887). İtalya’dan öğretmenler getirildi. Osman Hamdi Beyin ölümünden sonra yerine kardeşi ve müze müdür yardımcısı Halil Ed- hem Bey tayin edildi (1910). Okul da,^müzede arkeoloji eserlerinin çoğalması üzerine Cağaloğlu’nda şimdiki Kız Sanat enstitüsünün bulunduğu binaya taşındı. Müze müdürlüğüne bağlı olarak çalışan Sanayii Nefise mektebi ile 1915 yılında kız öğrencilere resim ve heykel öğretmek için İnas Sanayii Nefise mektebi açıldı ve müdürlüğüne ressam Halil Paşa getirildi (1917). Birinci Dünya savaşı ve mütareke yıllarında okul, Cağaloğlu’nda eskiden Lisan ve Hukuk mektebi olarak kullanılan binada ve Divanyolu Şehzadebaşı’ndaki kiralık evlerde öğretime devam etti. 26 Nisan 1920*de şimdiki Sağlık müzesi binasına taşındı. 1918’de Halil Paşanın yerine tayin edilen Nazmi Ziya Bey de müdürlükten alınarak, yerine Ali Sami Bey getirildi. Kısa bir süre sonra da Cemil Bey (karikatürist Cem) müdür oldu. Cemil Beyin müdürlüğü sırasında (1919-1920) okul, Kız Sanayii Nefise mektebi ile birleştirildi. Cemil Beyin ardından Nazmi Ziya ikinci defa müdürlüğe getirildi. 1921’de okul yeniden Cağaloğlu’ndaki binaya (şimdiki Kız entitüsü) taşınarak 1926 yılma kadar orada çalıştı.
Cumhuriyetin ilânı sırasında hazırlık sınıflarından sonra, resim bölümünde beş, heykel ve mimarî bölümünde dörder, hakkâklık (gravür) bölümünde üç yıl süreli öğretim yapılıyordu. 1924 Yılında çıkarılan yönetmelikle resim, heykel, mimarlık ve tezyinî sanatlar bölümleri yüksek dereceli oldu, hakkâklık bölümü kaldırıldı. 1926 Yılında müdür Nazmi Ziya’nm teşebbüsü ve hükümetin ilgilenmesiyle okul, Fmdıklı’daki eskiden Sultan sarayı ve Mebusan meclisi olan binaya yerleşti. Burada çeşitli bölümlerin sınıf, a- telye, kitaplık ve konferans salonlarıyle elverişli bir çalışma imkânı kazandı. 1927 Yılında müdürlüğüne ressam Namık İsmail getirildi ve okulun adı Güzel Sanatlar aka- demisVne çevrildi. Teşkilât ve öğretimde yenilikler, gelişmeler yapıldı. Tezyinî Sanatlar bölümü (bugünkü Yüksek Dekoratif Sanatlar bölümü) açıldı (1928). O zamana kadar akademiye bağlı olarak çalışan Şark Tezyinat okulu kapatılarak, yerine Türk Tezyinî Sanatlar bölümü kuruldu (1936). Böylece bölümlerin sayısı beşe çıkarıldı. Tezyinî Sanatlar bölümü iç mimarlık şefliği ve öğretmenliğine Philip Ginther getirildikten bir süre sonra, akademide yeni değişiklikler yapıldı. Fransız ressamı Léopold Lévy, alman heykeltıraşı Rudolf Belling, fransız dekoratörü Marie Louis Sue ile mimar Bruno Taut ve cumhuriyet döneminde yetişen türk sanatçılarıyle akademi öğretim kadrosu güçlendirildi. 1948’deki akademi yangınından sonra birçok bölüm değişik yerlerde öğretime devam etti. Onarım tamamlanınca okul asıl binasına taşındı (1953), Akademiye giriş şekli ve öğretim süresi ü- zerinde zamanla değişiklikler yapıldı. Bu arada öğretim için azamî 30 yaş esası kabul edildi. 1956 Yılında çıkarılan son yönetmelikle akademinin bütün bölümlerine liseyi bitirenler alınmağa başlandı, orta devreler kaldırıldı. Bütün bölümlerin öğrenim süresi 10 sömestr (5 yıl) olarak kabul edildi. Akademi, 30 nisan 1969’da çıkan 1172 sayılı Devlet Güzel Sanatlar Akademileri kanunu ile, «İlmî muhtariyeti haiz, Millî Eğitim bakanlığına bağlı, yüksek dereceli, öğretim, inceleme ve araştırma kurumu» olarak tanımlandı ve Devlet Güzel Sanatlar akademisi adını aldı. Bugün akademide Mimarlık, Dekoratif sanatlar (iç mimarlık, Seramik, Grafik sanatlar, Tekstil desenleri, Tiyatro dekoru), Resim ve Heykelcilik bölümlerinde öğretim yapılmaktadır,

Yorum yazın