Zeka Geriliğinin Sonuçları

Zeka Geriliğinin Sonuçları

Zekâ geriliği, katlanılması son derecede güç bir durumdur. Ancak, zihinsel gelişmesi geri kalmış kişileri bekleyen başka güçlükler de vardır.

BEYİNSEL FELÇLER
Beyinsel (serebral) felçli bir çocuk bu konuya iyi bir örnektir. Beyinsel felç tanımı; kol ve bacakların oynatılmasında karşılaşılan, çeşitli güçlükleri, gerçek tam felç hallerini, görememe, duyamama ve düzgün konuşamama hallerini kapsayan genel bir tabloya verilen addır. Doğum sırasında ya da sonraki ilk çocukluk yıllarındaki bir beyin zedelenmesi sonucunda ortaya çıkar.
Eğer gebelik döneminde anne bir enfeksiyon geçirmişse ya da FKÜ gibi metabolizma bozukluğu sonucu bir hastalığı varsa, çocukta beyinsel felç ortaya çıkabilir. Bazen doğum çok güç olur ve bebek doğarken soluk alamaz.
Solunumun geçici süre için böyle durmasına “apne” denir.Bu gibi geçici oksijensizlik beyni zedeler. Başka etkenler de vardır. Kızamık ve kızıl gibi herhangi bir enfeksiyon da beyinsel felce neden olabilir. Zehirli maddelerin yutulması ve hatta haşere öldürücüler gibi zehirli maddelerin solunumu bile böyle bir sonuca götürebilir. Kötü düşmelerde olabileceği türden kafa çarpma ve sarsıntıları çocuklarda olduğu kadar büyüklerde de beyin zedelenmelerine neden olmaktadır.
Birkaç çeşit beyinsel felç vardır. Kasılımlı beyin felçlerinden genellikle bedensel hareketsizlik (paraliz), yani kol ve bacakları oynatamama durumu görülür. Bazen sadece vücudun bir yanı etkilenir. Her iki yan da etkilendiğinde, genellikle felce uğrayan organlar kol ve bacaklardır. Epilepsi (sara) bu tür kasılımlı beyin felçlerinde sık görülen bir belirtidir; zekâ gerilikleri de bu tabloya girerler.
Beyinden kaynaklanan felçlerde, çocuğun kol ve bacaklarına hakimiyeti daha fazladır ama bazen seyrek, bazen de sık olarak spazmlar (ani kasılma ve seyirmeler) görülür. Duygusal gerginlik (stres) hallerinde yüzü kırışır, dili dolanır ve açık-seçik, düzgün konuşamaz hale gelir. Atetoid beyinsel felç olaylarında zekâ geriliği olmasa bile, çoğu çocukların görünümü bu izlenimi verir, çünkü anlaşılmaları çok güçtür, iletişim zorluğu çekerler.

GÖRME VE DUYMA BOZUKLUKLARI
İster hafif, ister orta derecede, ister ağır olsun herhangi bir zekâ geriliği düzeyinde, bir ya da birkaç değişik fiziksel sorun daha durumu güçleştirmektedir. Bu sorunların cinsi ve ağırlık derecesi beynin hangi bölgesinin ne ölçüde zedelendiğine bağlıdır. Beyni zedelenen çoğu çocuklar, normal çocuklara oranla daha yavaş öğrenirler. Çocuk,göremediği ya da iyi duyamadığı sürece öğrenme işi daha da güçleşir ki, zekâ geriliği olan çocuklarda da durum böyledir.
Anneleri gebelikte kızamık geçirmiş olan gerizekâlı çocuklarda katarakt ya da göz merceğinin perdelenmesi sık rastlanır bir durumdur. Katarakt ayrıca mongolizm ve galaktozemi sonunda da oluşabilir. Ameliyatla giderilebilir bir bozukluktur.
Sarılık hastalığı sonunda zekâ geriliği başlayan çok küçük çocuklarda duyma yitimine sık rastlanır. Sarılık hastalarında vücut safrayı gerektiği gibi kullanamamaktadır. Safra, karaciğerin salgıladığı sarımsı bir sıvıdır. Yağların çözülerek sindirilmesine yarar. Derinin sarılığı sarılık hastalığının bir belirtisidir. Kızamık da gerizekâlılık kadar duyma yitimine yol açan bir başka hastalıktır.
Sağırlık çocuk için görme bozukluğundan bile daha sarsıcı bir hal olabilir. Eskiden sağır çocukların fazla bir şey öğrenemedikleri sanılırdı. Biz bugün bunun doğru olmadığını biliyoruz. Çoğu sağır çocuklar gerizekâlı değildir ve zekâ geriliği gösteren sağır çocukların da, yasal olarak eğitilmesi gerekir. Ne var ki, bu çocuklarla anlaşma kurulması güç olabilir.
Çoğu hallerdeyse çocuk tamamiyle sağır yada her iki kulağı tüm seslere sağır değildir. Sık görülen bir durum da yüksek frekanslı tiz sesleri duyamama halidir.
Gerizekâlı çocuklara duyma deneyleri kolay uygulanamaz. Normal çocuklara bu deney kulaklık takıp sesler dinletilerek yapılmaktadır. Çocuk ses duyunca, deneyi yapan kişiye bildirir. Sesler gittikçe yavaşlatılır ve çocuğun duyamayacağı perdeye ininceye değin ses düşürülür.
Gerizekâlı çocukların deneylerinde olağan teknikler biraz değiştirilmiştir. Bu yöntemlerden birinde, çocuğun göremeyeceği bir yerden, bir perdenin arkasından çeşitli tizlikte ve yükseklikte sesler verilir. Eğer çocuk sese cevap verir bir dikkatle oturur ya da sesin geldiği yere yönelirse onun duyduğuna hükmedilir.
Görme bozukluklarında, görüşü düzeltebilmek için gözlük kullanılır. Duyma bozukluklarında gerizekâlı çocuğa bir işitme aygıtı verilebilir. Ancak bu, duyma yitiminin niteliğine ve çocuğun aygıtı kullanabilme yeteneğine bağlıdır.

BAŞKA BAZI GÜÇLÜKLER
Öteki çocuklardan daha yavaş geliştikleri için, gerizekâlı çocukların davranışlarında genellikle bir uyum bozukluğu görülür. Bu da onların sakar ve beceriksiz görünmelerine neden olur. Duyma bozukluğuyla birlikte düzgün konuşma ve söylenenleri anlama yetenekleri de bozulur. Görme bozukluğuysa, geri zekâlı çocuğun nesneleri birbirinden ayırabilmesini engeller.
Bu hallerde iyileşme derecesi, geri zekâlı çocuğun karşılaştığı beyin zedelenmesinin derece
sine ve cinsine bağlıdır. Özel eğitimle geri zekâlı çocuğun yeteneklerini daha iyi değerlendirmesi sağlanabilir ama normal zekâdaki bir çocuğa oranla bu olgu çok yavaş ilerler.
Ağır derecede zekâ geriliği gösteren pek çok çocuk konuşulan dili anlamakta güçlük çeker. Söylenen sözcüklerle bu sözcüklerin anlattığı kavramlar arasındaki ilişkileri çözemezler. Örneğin “gül” sözcüğünü alalım. Bu sözcük “kahkahayla gül” derken olduğu gibi bir fiil de olabilir, çiçek cinslerinden birini tanımlayan ad da olabilir. Her ne kadar gerizekâlı çocuk bu sözcüğü doğru söyleyebilirse de anlamını kavraması ya da gözünün önüne getirmesi her zaman kesinlikle beklenemez.
Gerizekâlı çocukların iletişim yeteneklerini geliştirmelerine yardımcı olmak üzere öğretmenlerin kullandığı yöntemlerden birine “toplu iletişim yöntemi” denir. Bu yöntemde öğretmen sadece sözcüğü söylemekle yetinmez, aynı zamanda işaret diliyle de anlamını anlatır. Hatta mümkünse tutması, hissetmesi ve incelemesi için nesnenin kendisini de çocuğa verir. Duyularının tümünü (duyma, görme, dokunma, koklama ve tatma) kullanabilmenin verdiği cesaretle gerizekâlı çocuklar, anlama ve sözcükleri kullanma yeteneklerini geliştirebilirler

Yorum yazın