Ribonükleik asit Nedir

Ribonükleik asit nedir , Ribonükleik asit hakkında bilgiler

Ribonükleik asit veya R.N.A. sitoplazmada ve çekirdekçikte bulunur, proteinlerin sentezlenmesinde önemli rol oynar. Ribonükleik asidin yapısı D.N.A.’ya ben zer. Bir şeker molekülü olan d-riboz ile bir fosfor grubunun düzenli olarak yan yana çizilmesinden meydana gelir. Her şeker molekülüne primitik veya pürik bir bazdan meydana gelen bir yan ek bağlanır. Püri : ba lar guanin ve adenin, primitik bazlar stoz . ve ürasil olmak üzere ikişer tanedir. 1 .N./ ile D.N.A. arasındaki fark şekerin cim ndeı yani d-2- dezoksiriboz’un yerini deksiriboz almasından ve ayrıca timin’in yerine \ asil in geçmesinden ileri gelir.R.N.A.’da zincir de ç d< ¿ildir (veya istisnaî olarak çifttir), j.ni kinci bir zincirle henüz eşleşmemiş t k bi zincir halindedir, üç çeşit R.N.A. • rdıı

• Elçi R.N.A. kromozom D.N.A.’sı ti afin dan çekirdeğin içinde sentezlenir, son on dan ayrılır, sitoplazmanm içine girer, -ad; proteinlerin sentezini sa¿lar. D.N.A dak genetik şifrenin bir kopyasını meydam ,?eti rir. R.N.A., polimeraz R.N.A. denen t en zim sayesinde, D.N.A.’nm iki zincir ıdeı kalıtsal mesajı taşıyan zincirle temas » lino de sentezlenebilir. Bu sentezde D.N.. .’mı her bazına R.N.A. zincirindeki bir ta ıam layıcı baz, yani her adenin’e bir üras; , he guanin’e bir sitozin v.b. tekabi edeı De mek ki, bu şekilde sentezlenen R .A. mole külü, tıpkı bir fotoğrafın negate /e pozitifi gibi, kalıtsal mesajın bir kopyasidı .

Bu mesaj daha sonra ribozomlar sayesinde sitoplazmada çözülür ve taşıyıc R.N.A. sayesinde protein sentezlenmesi içi kullanılır. Tarihî bakımdan elçi R.N.A. un keşfi birkaç fransız ve amerikan araştırr ı grubuna aittir. Fakat bunu tam anlamı} o ortaya çıkaranlar (1961) fransız biyoloji bilginlerinden Jacob ile Monod’dur (1965 .obel ö-dülü).

• Ribozom R.N.A.’sı. Ribozomlar sitoplaz-ma içinde dağınık olarak bulunan yuvarlak cisimlerdir. Bunlar ribozom R.N.A.’sı denilen özel bir R.N.A. ile proteinlerden meydana gelir. Ribozom R.N.A.’sı, türle-e göre ribozomun yüzde 40-60’ını teşkil edeı. Ribo-zomlarm görevi, elçi R.N.A.’da bulunan genetik şifreyi çözmektir.
• Taşıyıcı R.N.A. veya t.R.N.A. Yapısı henüz iyi bilinmemekle beraber R.N.A.’nin özel bir çeşididir. Tahminen 70-80 nükleotitli bir moleküldür. Molekül zincirinin bir vctı sitozin-sitozin-adenin (SSA), öteki ucu gua-ninle (G) sona erer. Ayrıca yapısında naJ-r bazlar bulunur. «Şekli» muhtemelen üç yar raklı bir yoncaya benzer; yoncanın yaprakları birer büklümden, «sap»ı ise molekülün iki ucundan meydana gelir. t.R.N.A.’nın görevi, hücre içindeki aminoasitleri, elçi R. N.A. tarafmdan teşkil edilecek proteinlerin montaj zincirine doğru iletmektir. Bir hücrede ne kadar aminoasit varsa (tahminen yirmi kadar) o kadar da t.R.N.A. bulunur. Demek ki her aminoasit için özgül bir t.R.N.A. vardır. «Uyuşma» özgüllüğü her molekülün ucunda bütün t.R.N.A.’larda bulunan SSA bölütünün hemen önünde yer alır; özgüllük, özel aminoasidin bağlanmasına elverişli bir özgül baz dizisi halinde belirir. t.R.N.A. ile ona ait özel aminoasit birleşince t-amino-asil R.N.A. denilen bir bileşik meydana gelir. Sitoplazmada her an, her aminoaside tekabül eden bu şekilde yedek bileşikler bulunur. Ayrıca t.R.N.A. da, «yonca»nın büklümlerinden biri üzerinde bulunan, bir baz üçlüsünden ibaret özgül bir nokta daha vardır. Burası elçi R.N.A.’daki kodon’a tekabül eden bir «antikodon»dur; yani elçi R. N.A.’daki kodon nasıl D.N.A.’daki kodonun kopyasıysa, bu da tıpkı onun gibi elçi R. N.A.’daki kodonun bir kopyasıdır.

Ribozom, elçi R.N.A.’da mevcut şifreyi çözdüğü zaman, her kodonda, «duraklar», işte tam bu sırada t.R.N.A.’nin ilgili antikodo-nu elçi R.N.A.’ya tutunur. Böylece t.R.N.

A.’lar, elçi R.N.A. tarafından, genetik şifreye uygun olarak kesin bir düzene göre meydana getirilen montaj zinciri üstün> İe art arda yer alır ve aynı şifreye uy*»un (larak aminoasitlerin birbirine bağlanma >ına i rnkâr verir. Her t.R.N.A., kullanıldıktan lonru, tekrar yeni bir aminoaside tutur ar v< onu gene polibeptit zincirine taşır.

Yorum yazın