Rhesus faktörü

Rhesus faktörü (rhesus maymunundan), 1941’de amerikalı Landsteiner ve Wiener tarafmdan bulunan kan özelliği; çeşitli alanlarda (kan nakli, yeni doğmuş çocuk patolojisi v.b.) uygulanır. (Sembolü Rh.)

Dr. Landsteiner ve Dr. Wiener insan kaniyle maymun kanı arasındaki yakınlık üstüne araştırma yaparken, rhesus maymununun (macacus rhesus) kanını bir tavşanın damarına birkaç kere şırınga ettikten sonra tavşandan aldıkları kan serumunu insan kaniyle karıştırdılar; tavşan serumunun beyaz ırktan insanların yüzde 85’inin kanında alyuvarları aglütinasyona uğrattığını gördüler. Bu aglütinojen’e rhesus faktörü adı verildi. Alyuvarları rhesus faktörüyle aglütinasyona uğrayan yüzde 85 kişiye «rhesus pozitif» (Rh+), aglütinasyona uğramayan yüzde 15’e de «rhesus negatif» (Rh—) denildi. Rhesus grubu, klasik kan grubu sistemiyle hiç bir ilgisi olmadan, Mendel kanunlarına göre ana ve babadan çocuğa geçer. Bir insanın genetik formülü Rh+ Rh-f (saf tip veya homo-zigot) veya Rh-f Rh— (saf olmayan tip veya heterozigot) olabilir. Aynı kan grubundan olan vericilerden (veya genel vericilerden) birkaç defa kan almış olan bazı kimselerde görülen olaylar ve kazalar rhesus uyuşmazlıkları sayesinde anlaşıldı. Bundan dolayı birkaç defa kan almak zorunda kalan hastalarda rhesus grubunun bilinmesi şarttır.

Yeni doğmuş çocuk patolojisini ilgilendiren birçok meselede de rhesus grubunun bilinmesi çok önemlidir. Aynı aile içinde seri halde meydana gelen erken doğum veya küçük yaşta ölüm olayları hayli zaman soydan geçme frengiye bağlandı, oysa bunlar sadece kan uyuşmazlığından ileri gelir. Rh-f bir baba ile Rh— bir ananın çocukları genellikle Rh-f olur. Kan nakillerinde olduğu gibi, Rh— bir ananın Rh-f olan ilk çocuğu anayı duyarlı hale getirir ve Rh antikorlarının oluşumuna sebep olur. Birinci doğum normaldir, ama ikinci bir gebelikte ve bundan sonraki gebeliklerde ananın Rh antikorları çocuğun kanma geçer ve gittikçe büyüyen hemolitik olaylara yol açar. Birinci çocuk veya çocuklar sağlamdır; ondan sonrakiler içinse yaşama imkânı azdır. Rh sistemi içinde ananın kan grubunun araştırılmasından başka günümüzde Rh— bir kadının kanındaki anti Rh aglütininlerin miktarı da tayin edilebilmektedir.

Hemolitik kan hastalığı, yeni doğmuş çocuğun kanı (Rh-f) elverişli bir kanla (Rh—) değiştirilerek tedavi edilebilir.

Etiketler: , , ,

Yorum yazın