Protez Nedir – Protez Nasıl Yapılır

Protez Nedir – Protez Nasıl Yapılır

Bir organ ya da bu organın bir bölümünün yerine konan yapay parça. Belli bir organın işlevini görmesi amacıyla yerleştirilen bu parça, organa az ya da çok benzer; ortopedik protezlerin yanı sıra, görme ve işitmeyle ilgili protezler, diş, çene-yüz protezleri, vb. vardır.

ORTOPEDİK PROTEZLER

Ortopedik protezler kol-el, bacak-ayak protezleridir. Bu protezler, söz konusu organları kesilmiş ya da felç olmuş kişilerin kayıp organlarının ya da organ parçalarının yerini tutarlar. Kol protezlerinin amacı, elin tutma işlevini sağlamaktır.

Protezler ya kullanan kişinin kasları yabasınçlıgaz tüpleri ya da elektrik bataryaları tarafından hareket ettirilir. Biyoelektrik olarak nitelendirilen protezler güdük kalmış organın, omzun ya da bedenin bir başka bölümündeki kasların kasılmasıyla oluşturulan akım sayesinde hareket ettirilir. Özel bir sistem bu akımı yükseltir ve protezin hareketine komuta eden bir elektrik motoruna iletir.

Kol ya da önkolun felçli olduğu durumlarda kullanılan el protezleri, hasta tarafından hareket ettirilen süyeklerden (ya da cebire) oluşur. Bacak protezlerinin amacı taşımadır, dolayısıyla güç ve esneklik temeline dayanır. Pratik olarak normal bir yürüme sağlayan birçok sistem geliştirilmiştir. Ortopedik protezler arasında eklem protezleri de yer alır. Bunlar kısmi ya da tam diz, dirsek ve kalça protezleridir; metalden (paslanmaz çelik ya da vitallium denen krom-kobalt alaşımı) ve yüksek yoğunlukta polietilenden yapılmışlardır. Genellikle eklem başları metalden, eklem yuvaları polietilendendir. Bunlar, akrilik bir çimento aracılığıyla kemik uçlarına gömülürler. Kol, önkol kemiği gibi bazı kemiklerin yerine, gerektiğinde metal kemikler konur. Daha başka kemikler de metal levhalarla güçlendirilir. Büyük kafatası alanları, plastik malzemeden yapılmış kapaklarla örtülebilir.
DAMAR PROTEZLERİ

Bu tür protezlerdeki amaçatardamaı ya da toplardamar parçalarının yeri ni tutmaktır. Yapımlarında teflon dakron gibi maddeler kullanılır. Kalp te yetersiz kapakçıkların yerine çeşitl tiplerde protezler takılabilir. Enerj kaynağı bedenin içinde bulunan biı kalp protezi, incelenme aşamasında dır.

GÖZ PROTEZLERİ

Çok çeşidi göz protezi ya da yapay göz vardır. Olmayan bir göz küresinin yerine konan bazı protezler plastik maddelerden yapılır ve doğal göz görünümündedir. Bazılarıysa, göz çukuru gözkapakları ve göz düzeyindeki da ha önemli kayıpların giderilmesin amaçlar. Çoğu zaman, bir gözlük çerçevesiyle birlikte bulunurlar ve öze yapıştırıcılarla yerlerinde tutulurlar Yine gözde, gözlük takmaya gerek bırakmadan bazı kırma kusurlarım du zeltmek amacıyla gözün ön yüzüne uygulanan, sert tabaka camları, kontak mercek (lens) gibi cam ya da plastik parçalara göz kontakt protezleri adı verilir. Bu protezlere hasta her zaman kolaylıkla katlanamaz. Göz saydam tabakası (kornea) yetkin, gözyaşı salgılaması da tam anlamıyla normal durumda olmalıdır. Uyum devresi bazen uzun sürebilir. Kolay katlanılabilen bir mercek günde ortalama 10 saat gözde kalabilir. Aşınma, enfeksiyon, alerji belirtileri, saydam tabaka biçim bozulması gibi yan etkiler görülebildiği için hastanın tıbbi açıdan izlenmesi gereklidir.

DİŞ PROTEZLERİ

Bu tür protezler çekilmiş ya da tedavi edilemeyecek durumda olan dişlerin yerini tutan ve diş-yüz estetiğini bozmadan çiğneme işlevini sağlayan aygıtlardır. Çeşitli protez tipleri arasında hareketli protez ya da tersine var olan dişlerin üstüne takılan hareketsiz protezler sayılabilir.

Hareketli protez, sağlam dişlerden ve mukozadan dayanak alır. İstendiğinde çıkarılabilir. Diş durumuna göre protez kısmi ya da tam olur. Kısmi protezler, reçine ya da porselen dişleri taşıyan reçineden bir taban-plakası ve plakanın sağlam durmasını sağlayacak biçimde, kalan bazı dişleri çevreleyen metal çengellerden oluşur.
Tam protezlerden, her iki çenenin tümüyle dişten yoksun durumda oldukları zamanda yararlanılır; bunlar yapay dişleri taşıyan biri üst, öbürü alt olmak üzere iki taban-plakasmdan oluşurlar.

Hareketsiz protez, dişlere yapışarak eksik diş yayı bölümlerinin yerini doldurur. Kısmi bozuklukları (Richmond kuronu) ya da kısmi dişsizliği (köprü) düzeltir, ama dişsizlik başlamadan da uygulanabilir (geçici süyekler, sabitleştirici köprüler). Bunlar dişlere bir çimento aracılığıyla tespit edilirler ve ancak diş hekimi tarafından çıkartı-labilirler. Protez, maden kaplama ya da ceket kaplama (porselen kaplama) ya da milli diş olarak adlandırılan Richmond tipinde milli kaplamalar gibi tek bir öğeden oluşabilir. Gövdesi madeni olan köprü, ayak görevini üstlenen kalan sağlam dişler arasında, bir “köprü”dür ve eksik dişlerin yerini doldurur. Kaplamalar ve milli kaplama tabanlarında kullanılan madenler, çelik gibi adi ya da altm ve değerli alaşımlar gibi değerli madenlerdir. Reçine ve porselen, ceket kaplamalar ve Richmond kuronunun alın bölümünde kullanılır ve doğal dişin yerini tutarlar.
Bu çeşitli yer doldurucu protezlerin yanı sıra, çene-yüz ve diş oluşum kusurlarını düzeltmeyi amaçlayan çene ortopedisi protezleri de vardır. Konan malzeme, organ ya da çene kemiği yitimi nedeniyle yetersiz hale gelen çiğneme işlevini ve çene-yüz estetiğini düzeltmeyi amaçlayan ve çeneye gömülen bir protezdir.

İŞİTME PROTEZLERİ

Tıbbi ve cerrahi tedavilerden hiçbir olumlu sonucun elde edilemediği durumlarda, sözgelimi ilerlemeyen, iki yanlı süreğen sağırlık gibi birçok sağırlık durumunun düzeltilmesinde bu tür protezlerden yararlanılır. Ama ses frekansları düzeyinde eksiklik 30 desibeli geçmezse bunlar yararsızdır. Sinirsel (duyusal) tipteki sağırlıklara oranla, ileti tipindeki sağırlıklarda sonuçlar daha iyidir.

Tümüyle transistörlerin kullanıldığı aygıtlar üç cinstir: 1. İçinde mikrofon ve yükseltici bulunan ve göğüste taşınan bir kutu ile buna bir telle bağlı kulaklıktan oluşan klasik aygıtlar; 2. kulak kepçesinin arkasma yerleştirilen kulaklıklar; 3. kollarından birinde yükseltici bulunan işitme gözlükleri.«

Yorum yazın