Mide Nedir – Görevleri Nelerdir

Mide Nedir – Görevleri Nelerdir

Sindirim sisteminin, yemek borusuyla onikiparmak barsağı arasında kalan torba biçiminde geniş bölümü. Karnın üst ve orta bölümünde yer alan mide, aşıcı bir bağla tutunduğu diyaframın, altında ve sol böbreğin önünde bulunur. Dalak, karaciğerin sol lobu ve kalınbarsağın üst bölümüyle çevrelenmiştir. Karın zarı kıvrımları mideyi bu organlardan ayırır. Biçimi ters duran bir tulumu andıran midenin boyu yaklaşık 25 sm’yi, genişliği de 12 sm’yi bulur. Ön ve arka olmak üzere iki yüzü, “büyük eğrilik” adı verilen dışbükey bir sol kenarı, “küçük eğrilik” adı verilen içbükey bir sağ kenarıyla nitelenmekle birlikte, boş olduğunda önden arkaya doğru yassı bir görünümdedir.

Mide Nedir - Görevleri Nelerdir

En önemli kesimini oluşturan dikey bölümünün üst ucunda kaburgalar altında yer alan ve büyük çıkıntı ya da mide dibi (fundus)adı verilen bir kabarıklık bulunur. Bu, mide ağzı (kardiya) denilen bir delikle ayrıldığı yemek borusunu izler. Yemek yerken yutulan hava burada toplanır. Antrum adı verilen ve incelip uzayan bu kesimin ucu mide kapısıyla (pilor) kapanır.
Mide çeperi dıştan içe doğru dört tabakadan oluşur: Seroza tabakası; kas tabakası; mukozaaltı tabakası; mukoza tabakası. Midenin iç yüzünü örten mukoza tabakası pembemsi renktedir, mide gerildiğinde kaybolan çok sayıda kıvrım gösterir, mide salgısı ve mü-küs salgılayan bezler içerir. Kas tabakası birçok kas lifi tarafından aşılır. Bunlar kasıldıklarında midenin biçimini her yönde bozarlar.

Mide çok damarlıdır: Atardamarları karın ana atardamarının (aort) dalı olan çölyak atardamardan gelir; toplardamarlarıysa kapı toplardamarına dökülürler. Mide, onuncu kafa sinirleri çifti olan akciğer-mide siniri ve sempatik ya da ortosempatik sistemden gelen sinir ağlarıyla kaplanır.

MİDENİN MEKANİK VE KİMYASAL GÖREVLERİ

Midenin çalışması besinlerin sindirimi için çok önemlidir. Mekanik (karıştırma) ve kimyasal (mide salgısının etkisi) olmak üzere iki görevi vardır. Karıştırma işlemi çiğnemeyle ezilmiş, tükürükle karışmış ve bir ölçüde dönüşmüş besinler üstünde etkilidir. En şiddetli kasılan ve ritmik olarak birbirini izleyen sığamsal hareketlerle besinleri kapalı olan mide kapısına doğru iten bölüm antrum bölümüdür. Üç ya da dört kasılmada bir, mide kapısı açılır.

Kimyasal dönüşüm mide salgısı tarafından sağlanır. Mide salgısı mukozada bulunan bezler tarafından salgılanır; yaklaşık her yemekte 600 sm3 ve 24 saatte 1500 sm3 kadar salgılanan berrak ve akışkan bir sıvıdır. Bu salgı büyük ölçüde hidroklorik asitten ama aynı zamanda proteinleri poli-peptitlere parçalayan pepsin, sütü pıhtılaştıran lab-ferment (peynir mayası) ve yağları parçalayan lipaz gibi üç enzimden oluşur. Mide salgısında ayrıca hidroklorik asidi yansızlaştıran ve böylelikle mide çeperini koruyan alkali bir müküsve Bj2 vitamininin emilmesi için gerekli olan iç etmen (Castle etmeni) adı verilen bir madde bulunur.

SALGILAMA MEKANİZMASI

Salgılama, gıdaların mide mukozasıyla teması gibi yerel etkenlere kısa sürede tepki gösteren sinirsel bir mekanizmayla, ama aynı zamanda, gereğinde ruhsal ve duyumsal olabilen dış uyarılarla başlar. İştah açıcı bir yemeğin görülmesi ve kokusunun alınması beyin düzeyinde akciğer-mide sinirinin uyarılmasına yol açarak mide salgısını artırır. Bu salgılamayı bir hormon mekanizması izler: Başlangıçta salgılanan mide salgısının öğelerinden biri olan gastrin kana geçip yeniden mideye geldiğinde salgılamayı uyarır. Midenin asit derecesi yeteri kadar yükseldiğinde kendi kendine düzenlemeyle mide salgısının salgılanması durur.

MİDE HASTALIKLARI

Mide hastalıkları çok çeşitli olmakla birlikte tümü de genellikle önce ağrılarla ortaya çıkarlar. Bunlar çoğunlukla yanma ya da kramplar ve ağırlık duygusudur. Bazı besinlere daya-namama, bulantı, kanlı ya da besin içeren kusmalar, geğirme, hıçkırık da sıklıkla’ gözlenen belirtilerdir. Tamamlayıcı muayeneler midedeki ya da salgılamasındaki anormalliklerin belirmesini sağlarlar. Hastaya, saydamsızlık kazandıran bir bulamaç içi-rildikten sonra, ayakta ya da yatar durumda alınan röntgen filmleri mide çeperindeki bozuklukları ortaya koyar. Bu radyografi incelemesi dışında, filme alınmış bir röntgen incelemesi olan radyosinematografi, bazı mide bölümlerinin hareketsizliği gibi kasılma anormalliklerini açığa çıkarır. Mide içine bakma (gastroskopi) ya da yumuşak gastroskopla muayene (fibroskopi) adı verilen mide endosko-pisiyle doğrudan doğruya mide boşluğu gözlenebilir. Mideye boru koyma yoluyla mide salgısı alınarak incelenebilir. Ama boru koymadan da hastaya kininli özel bir reçine yutturulup iki saat sonra sidikte düzey ölçümü yapılarak midedeki asit miktarı incelenebilir.

Ağır olsun olmasın mide hastalıkları hastanın beslenmesini etkilerler. Bu nedenle gecikmeden tedavi edilmelidirler. En sık raslanan mide hastalıkları arasında ülserler, kanserler, hızlı zayıflamaya bağlı mide düşüklükleri, diyafram fıtıkları ya da mide fıtıkları ve gastritler ya da mide mukozasının yangıları sayılabilir.

Yorum yazın