Kuduzun Belirtileri ve Tedavisi

Kuduzun Belirtileri ve Tedavisi

“Kuduz köpek! Kuduz köpek!” İşte Louis Pasteur’e soğuk terler döktüren haykırma buydu. Pasteur çocukluğunu kudurmuş köpeklerin tüyler ürpertici ulumalarını dinleyerek geçirdi. Gözleri dönmüş bu köpekler, insanları ısırarak, kuduz hastalığını onlara geçiriyorlardı. Yaşamı süresince Pasteur, bu hastalık nedeniyle ölen insanların feci görünümlerinin karabasanı içinde yaşadı. İşte kendisini, kuduz hastalığının tanı ve tedavisini bulmaya götüren şey belki de bu anıydı. Her ne kadar, küçücük virüsü, ya da tam tedaviyi bulamadıysa da, 1885 yılında kuduz için bir aşı geliştirmeyi başarmıştı.

KUDUZ BELİRTİLERİ
Kuduz, memelilerde görülen bir hastalıktır. Bulaşması, genellikle köpek, kedi, tilki, fare, vampir, yarasa gibi bir memelinin ısırması ile olur. Kuduz mikrobu hayvanın tükürüğünde bulunur. Tükürükle ısırık yerine mikrop bulaşır. Ondan sonra virüs sinir sistemini etkiler ve belirtiler görülmeye başlanır. Mikrobtun vücuda girmesiyle belirtilerin görülmeye başlamasına dek geçen süreye kuluçka dönemi (enkübasyon) denir. İnsanlarda, kuduzun kuluçka süresi, genellikle 2 ilâ 8 hafta sürer, ama bu süre 9 gün kadar kısa ve iki yıl kadar da uzun olabilir. Süre ısırığın yerine ve derinliğine göre değişir: beyine ne kadar yakın olursa kuluçka süresi o kadar kısa olur.
Kuluçka süresinden sonra hastalık iki ya da üç evreden daha geçer. Birinci evrede, yaranın çevresinde uyuşukluk ve sızı vardır. Kişi, fazla ışık, gürültü ve ısı değişiklerine karşı duyarlı olur. Hastada, ateş, baş ağrısı, bulantı, yorgunluk ya da ruhsal çöküntü görülebilir. Bazen hasta çok zor uyur ve karabasan görür. Titreme, terleme olabilir. Bu evre genellikle bir ilâ dokuz gün sürer.
İkinci evre, ürküntü dönemi yada “kızgın kuduz” diye bilinir. Bu ikinci evre nedeniyledir ki kuduz hastalığına bir ikinci ad verilir : hidrofobi. Bunun anlamı, sudan korkmadır. Bu evrede, suyun görüntüsü ya da sesi, hastanın yutkunmaya yarayan kaslarında, ciddi kasılmalara neden olur. Bu kasılmalar hastayı, delilik derecesine götürür. Bu evrede, aşırı derecede titreme, tükürme, denetimsiz hareketler ve şiddetli sarsılmalar görülür. Bu nöbetler, daha sonra yerini daha durgun dönemlere bırakırlar. İkinci evre, bir ilâ üç gün sürer. Pek çok kişi bu evrede ölür.
Eğer hayatta kalırlarsa, kas kasılmaları sona erer ve üçüncü evreye ya da “sessiz kuduz” evresine girerler. Yavaş yavaş vücudun bütün kasları felç olur. Daha sonra koma başlar ve altı ilâ on sekiz saat sonra ölüm meydana gelir.
Kuduzun aşırı derecede korkutucu bir hastalık olmasının nedeni, kişinin bu üç evreyi de kendini kaybetmeden, bilinçli olarak geçirmesidir. Hemen hemen, kuduz olaylarının yüzde yüzü ölüm ile son bulur. Bu yüzden önlem almak çok önemlidir.

TEDAVİ
Eğer bir kimse kuduz olduğu sanılan bir hayvan tarafından ısırılmışsa, yara su ve sabun ile güzelce temizlenmelidir. Rahatça kanaması sağlanmalıdır. 72 saat içinde bir doktor, yaranın çevresindeki dokuya kuduz antikorları serumu vermelidir. Yakın zamanlara kadar Pasteur tedavisi uygulanmaktaydı. Kuduz köpeklerin beyin dokusundan elde edilen aşı, 14 ya da 21 gün sırayla hastanın karnına enjekte edilmekteydi. Bu,çok zor bir uygulamaydı. Çoğu kez, beyin dokusu aşısının kötü yan etkileri görülmekteydi.
Yeni bir kuduz aşısı geliştirilmesi yolunda ileri adımlar atılmıştır. Bu aşı, sinir dokusu dışındaki dokulardan yapıldığı için, Pasteur tedavisinin zararlı yan etkilerini ortadan kaldırmıştır. Ayrıca bu aşı, 6’dan az enjeksiyon gerektirmektedir. 1975-76’da İran’da denendiğinde çok iyi sonuçlar vermiştir.
Kuduz tehlikesinden kurtulmak için, en iyi yol bu hastalığı hayvanlarda önlemek ve denetim altına almaktır. Kuduzun mevcut olduğu ülkelerde, ev hayvanlarına periyodik olarak kuduz aşısı yaptırılmalıdır. Hasta görünen hayvandan sakınılmalı ve bu hayvan derhal sağlık yetkililerine götürülmelidir. İngiltere gibi bazı ülkeler, ülkelerine giren tüm hayvanları 6 aylık bir karantinaya alarak, kuduzdan kurtulmuşlardır. Ama bu durum, bir tek kuduz hayvanın gizlice kaçırılması ile, hastalığın yeniden ülkeye girmesine neden olur.

Yorum yazın