Hayvanlarda boşaltım sistemi

HAYVANLARDA BOŞALTIM SİSTEMLERİ

a. Bir Hücrelilerde:
Bir hücrelilerde boşaltım maddeleri (CO2 ; NH3) difozyonla, suyun fazlası osmosla dışarı atılır.
Kontraktil kofullar suyun fazlasını atmak için aktif taşıma yapmak zarundadır. Bu olayla kararlı iç çevre (Homeostasis) sağlar.

b. Sünger ve sölenterlerde
Sünger ve sölenterlerde özel bir boşaltım organı yoktur. Boşaltım dış çevreyle ilişkili olan hücrelerdendifüzyonla salgılanır. Bu grupta bulunan canlıların hemen her hücresi , dış ortam ile temas ettiğinden karbondioksit ve amonyak gidi maddeler doğrugan dışarı atılır.

c. Yassı Kurtlarda

Örnek: Planarya Alev hücreler (PRO-NERİDYUM) suyun fazlasını atar. Böylece su dengesini sağlar.
CO2 ve NH3 vücut yüzeyinden difüzyonla atılır.
Alev hücreler ağ biçiminde dağılmış bir çok kanalla bağlanarak boşaltım sistemini oluşturur.

d. Halkalı Solucanlarda
Her halkada bir çift nefridyum bulunur. Nefridyumlar bağımsızdır.
Nefridyumun kirpikli huni kısmı bir halkada boşaltım kanalı bir sonraki halkada bulunur. boşaltım kanalı kılcal damar ağı ile kuşatılmıştır.
Mefridyumun kirpikli huni çevresinden kirpikler yardımıyla alınan vücut sıvısındaki glikoz ve bir miktar su kanalcıklardan geri emilerek kan kılcallarına verilir. Kanalda kalan sıvı idrarı oluşturur.
Diğer omurgasızların büyük bir kısmında toprak solucanında olduğu gibi nefridyumlu boşaltım sistemi vardır.

e. Böceklerde
Böceklerde boşaltım MALPİGHİ TÜPLERİ ile yapılır. Tüplerin kapalı olan serbest uçları vücut boşluğuna uzanır. Diğer uçlar ise sindirim kanalının son kısmına bağlanır.
Vücut boşluğundaki kandan alınan boşaltım maddelerini son bağırsağa getirir. Suyun fazlası bağırsak tarafından geri emilir. Sindirim artıkları ve boşaltım maddeleri dışarı atılır. Böceklerde azotlu besinlerin metabolizmasından açığa çıkan başlıca artık madde ÜRİK ASİT’tir. Ürik asit suda çözünmeyen kristaller halinde atılır.

f. Omurgalılarda
Omurgalı hayvanların tüm sınıflarında boşaltım organı BÖBREKLERDİR.
Omurgalılarda embriyonik gelişme evresinden itibaren 3 tip böbrek görülür.

PRONEFROZ tipi böbrek; balık ve kurbağaların embriyonal evrelerinde ve ergin köpek balıklarında görülen boşaltım organıdır. Omurganın iki yanında uzanan kanallara nefridyumlar bağlanır. Nefridyumların karşısında aorttan ayrılan kılcal damar yumağı olan glomeruluslar vardır.
Nefridyumlara süzülen artık maddeler ortak bir kanalla taşınıp kloak’a getirilir.
MEZONEFROZ tipi böbrek; balık ve kurbağaların erginlerinde, sürüngen, kuş ve memeli embriyolarında bulunur. Pronefroz böbreğe benzer ancak kirpikli hunilerin yerini Bowman kapsülleri almıştır.
METANEFROZ tipi böbrek; sürüngen, kuş ve memelilerin erginlerinde bulunur. Bir çifttir. Bel bölgesinde omurganın iki yanında yer alır.
Omurgalılarda üreme ve boşaltım sistemleri birbirleriyle yakın ilişki halinde olduğundan iki sistemi birden ürogenital sistem denir.

Etiketler: , , , , ,

Yorum yazın