Burun Nedir – Burun Anatomisi

Burun Nedir – Burun Anatomisi

İnsan burnu, fil hortumu kadar çeşitli işler yapamaz. Suyu içine alamaz, üçüncü bir el işini göremez. Ama önemli yararları vardır. Soluduğumuz havayı temizler ve ısıtır. Ayrıca burun kokuları seçtiğimiz organdır.

Burun Nedir - Burun Anatomisi

İnsan burnunun kemik bölümü, kafatasının bir uzantısıdır. Oynak ucu ise, kıkırdak adı verilen sert, beyaz bir dokudan yapılmıştır. Kemik ve kıkırdaktan yapılmış burun bölmesi (septum) burnu iki burun boşluğuna ayırır. Burun boşluklarının alt tarafındaki delikler burun delikleridir (nostril). Burun boşluklarındaki kıllar buradan geçen havayı temizler. Burun bölmesinin büyük bölümü kalın bir zarla kaplıdır. Bu zar sümük (mukus) denen yapışkan bir sıvı salgılar. Sümük, soluduğumuz havanın içinde bulunan tanecikleri yakalar.
Bu zarın içinde birçok kan damarı vardır. Bu kan damarları, havayı burun deliklerinden burnun iç bölümüne çekilirken ısıtırlar. Bu damarlar çok kolaylıkla kanar. Burnunuza birşey çarpar ya da çok hızlı sümkürürseniz burnunuz kanar.

Burun boşlukları kafatası içinde tek bir burun boşluğu (geniz) haline gelir. Bu boşluk damağın üstüne ve beynin altına rastlar, içinde duygu hücreleri bulunan özel bir sümüksü (mukoza) zarla kaplıdır. Bu hücrelere bağlı ufak kıllar havadaki kimyasal maddelere tepki gösterir; böylece koku alınır.

Her duygu hücresinden bir sinir lifi çıkar. Bütün sinir lifleri burun boşluğunun (genzin) kemik çatısındaki dar bir kanaldan geçerek, beynin koku alma merkezi olan koku lobuna ulaşır. İnsanda bu bölge çok büyük yer tutmaz. Koku alma bölgesi köpekte çok daha büyük bir yer kaplar. Köpek birşeyi yemeden önce, besinini iyice koklar, ya da koklaya koklaya iz sürer. Köpekler kokuya insanlardan daha çok güvenirler, insan yavaş solunum yaptığı zaman havanın büyük bir bölümü burun boşluklarının alt yanından geçer. Bununla birlikte kokuları almasına yeterli olacak kadar hava, burun boşluklarının üst yanına ulaşır. Bir şeyi iyice koklamak istediği zaman, insan, soluğunu kuvvetle burnuna çeker, yani koklar. Bu hareket havayı genzinin içine sokar. Hava genizden gırtlağın arka yanına, oradan da akciğerlere giden soluk borusuna (trakea) geçer.

Bir nesnenin, sözgelimi sıcak yemeğin kokusu, havaya saçtığı sayısız minik tanecikten ileri gelir. Bu taneciklerden bazıları solunuldukları zaman sümüğün içinde erirler. Burun zarındaki duygu hücreleri beyne işaret göndererek bunlara tepki gösterir.

Koku alan duyu hücrelerine kemoreseptör (kimyasal alıcı) denir. Bu hücreler erimiş ufak koku tanecikleriyle kimyasal tepkileşmeler sonucunda işaret gönderirler.

Yorum yazın