Bit Nedir – Bit Neden Olur

Bit Nedir – Bit Neden Olur – Bit Nasıl Temizlenir

• Bit, anoplura takımından, küçük boyda (0,4-6 mm) kanatsız bir böcektir. Dünyada yaygın 200’den çok türü bilinmektedir. Bunların tümü, genellikle keseliler dışındaki memeli hayvanlarda yaşayan, kan emen, sürekli ve zorunlu dış asalaklardır.
• Türlerin çoğunda beden, yumurta biçiminde ve yassıdır; üstü sarımsı ya da esmer renkte, kalın ve dayanıklı bir kabukla kaplıdır. Baş küçüktür; gözler ya körelmiş ya da iyice küçülmüştür; duyargalar kısadır ve erişkinlerde 5 parçadan oluşur. Baş, öne doğru bir hortum gibi uzamıştır; içinde ağız parçalan, ucunda dişçikler vardır. Ağız aygıtı, delici-emici tiptedir.
• Bit, beslenmek için, günde iki üç kez, hortumundaki dişçiklerle konağının derisine yapışır; sonra, emmecinin ucundaki keskin bölmeyle deriyi deler. Yaraya pıhtı önleyici nitelikteki tükürüğünü bulaştırdıktan sonra, bir emme tulumba gibi çalışan güçlü yutağıyla kanı içine çeker.
• Bitlerde göğüs yassı ve genellikle baştan daha kısadır; ayrıca, bütün bölütleri birbirine kaynamış durumdadır. Çok güçlü olan ayakların ucunda, iri çengeller vardır; Alt bacaktan çıkan bir uzantı, burada bir tür kıskaç oluşturarak hayvanın konağına tutunmasına yardımcı olur. Ötekilerden genellikle morfoloji bakımından değişik olan birinci çift bacak, sarılgandır.
• 6-9 bölütten oluşan karın bölümü, geniş ve yassıdır. Dişide son bölütte, iki eşeysel uzantı bulunur. Bu bölüt, ayça biçimli ya da iki loplu görünümdedir. Erkekte dişiye göre daha ince olan son bölüt değirmidir; bunun tam orta çizgisinde, anüs ile eşeysel delik yeralır.
• Yumurta sayısı çeşitli türlere göre değişir: Sığır bitinde (HaematDpinus eurysternus), on beş günlük yumurtlama süresince günde 30-50 yumurta; kemirgenlerde yaşayan polypax’larda 70, beden bitinde f Pediculus humanus corporis) 25 gün süreyle günde 14 yumurta.
• Yuvarlakça olan yumurtalar, bir ucundan konağın kıllarına ya da giysilerine yapışır, kapaklı olan öteki ucu serbest kalır; yumurtlamadan 4-8 gün sonra, yavru bitler, kapağı kaldırarak yumurtadan çıkarlar; ama embriyonun iyi gelişmesi için sıcaklık ve nemle ilgili bazı koşullara gerek vardır. Daha çok küçükken bile ana babaya benzeyen yavrular, yumurtadan çıkar çıkmaz kan emer. Döl verimi, bütün yıl boyunca konağın üstünde sürüp gider.
• Bitler, zorunlu olarak konaklarına bağlı, son derece özgül, asalak böceklerdir. Sıcaklık ve nem koşullan elverişsiz olmadıkça, konaklarından ayrılmazlar; aynı türden ya da çok yakın türden bir konağa (o da çok kısa bir süre için) geçebilirler. 37°C’a yakın bir ısı arar, ışıktan kaçar, 44°C’ın üstünde ölürler. Konakları ölünce, kadavra soğur soğumaz ayrılırlar.
• Bitler konaklarının derisinde, kaşıntıya yolaçan bir deri hastalığı yapar; hastalığın şiddeti, asalakların sayısıyla orantılıdır. Yavru memeliler, erişkinlerine oranla, daha çok asalağa yakalanırlar. Bitler aynı zamanda, konaklarından kan emerken, kanla birlikte aldıkları mikroorganizmaların da taşıyıcısıdırlar. Beden biti (Pediculus humanus corporis,), sancılı humma (siper humması), dönüşlü humma ve döküntülü tifüs gibi hastalıklara neden olan çeşitli mikropları insana bulaştırabilir.
• Bitlerin en iyi bilinen türü, insan bitidir: Pediculus humanus. Bunun iki ırkı vardır: Beden biti (Pediculus humanus corporis ya da Pediculus humanus humanus), konağın giysilerine tutunur ve beslenmek için bedene geçer. Baş biti (Pediculus humanus capitis), saçlara yerleşir. Koşullar elverişliyse, her üç haftada bir yeni döl doğabilir. Bu asalak, giysilere ya da saçların dibine 100-300 arasında yumurta bırakır. Bit, varlığını
bir tahriş ve kaşıntıyla belli eder. Bazen, asalak uzun süredir taşınmaktaysa, ensede ve göğüste derinin karardığı (melanodermi) görülür. Bitler, kötü sağlık koşullan altında yaşayanlarda bulunur.
• Öteki bit türleri, evcil hayvanlarda yaşar: Haematopinus eurysternus, sığırlarda yaşar ve bedenin en kıllı yerlerine yerleşir; Haematopinus suis, domuzun boyun kıvrımlarında ve kulak altlarında yuvalanır. Linognathus vituli boynuzlugillerde, ender olarak da insanda görülür. Linognathus setosus, uzun kıllı köpeklerde yara yapar, yaraların kabuklanmasına ve kılların dökülmesine yolaçar.
—► ASALAKLIK / BÖCEKLER

Yorum yazın