Anestezi Nedir

Anestezi Nedir

Anestezi NedirDoktorlar, her türlü ameliyatı acı vermeden yapabilirler. Bu sonuç hastaların duyarlığını körelten kimyasal maddeler ve gazların bulunması sonunda olanaklı olmuştur. Bu tür maddelere uyuşturucular adı verilir.

Baş veya diş ağrılarında aspirin veya kodein hapları alınarak acı azaltılabilir. Bu haplardan dokunma, tad alma ve benzeri duyular etkilenmez. Acıları azaltan ancak diğer duyu organlarına etki etmeyen maddelere ağrı dindirici maddeler adı verilir.

Acı giderici olarak eskiden şarap, bira ve afyon gibi maddeler kullanılır ancak başarılı sonuç elde edilemezdi. 1798 yılında Sir Humphry Davy, dia-zot monoksit gazının solunulmasının acıyı yok ettiğini keşfetti. Bunun yanında bu gazı soluyanlar kendilerini keyifli hissediyorlardı. 1818 yılında Michael Faraday, eter koklamanın da acı duyma duygusunu körelttiğini gördü. Crawford Long ise 1842 yılında Amerika Birleşik Devletlerinde ilk acısız ameliyatı gerçekleştirdi. Long, ameliyatta eter kullanmıştı. Doktor William Morton ise 1846 yılında, A.B.D.’nin Massachussetts eyaletinin Boston kentinde eter kullanarak deneysel bir ameliyat yaptı.

1847 yılında iskoçyalı doktor James Young Simpson, doğumu kolaylaştırmak için kloroform adı verilen bir başka uyuşturucu kullandı. Beş yıl sonra İngiltere Kraliçesi Victoria’ya çocuğunun doğumu sırasında kloroform verildi. Kraliçenin kloroformun zararsız ve yararlı bir uyuşturucu olduğunu kanıtlamasından sonra halkın bu ilâçlara güveni arttı.
Bütün uyuşturucu maddeler, acı uyarımlarını taşıyan sinirlerin etkisinin durdurulması ilkesine göre çalışır. Günümüzde dört tür uygulama vardır.

Lignokain gibi yüzeysel uyuşturucular vücudun derisi üzerine veya dudağın iç tarafına sürülür; veya etil klorürde olduğu gibi deri üzerine püskürtülür. Bunlar, acıyı çok kısa bir süre için giderirler. Bunların etkisi, deri veya dudağın içindeki sinir uçlarını dondurmaktır. Yüzeysel uyuşturucular iğnelerin acısız olarak yapılmasını sağlarlar.

Yerel uyuşturucular, iğne aracılığı ile deri altına verilir. Prokain veya lignokain gibi kimyasal maddeler, iğnenin yapıldığı yerin çevresine yayılırlar.

Bunun sonunda vücudun yalnız bu kısmındaki sinirler çalışamaz duruma gelir. Yerel uyuşturucular iğne yapıldıktan birkaç dakika sonra etki göstermeye başlar ve uyuşturucu etkileri bir veya bir saatten fazla sürer. Bu süre içinde de operatör işini tamamlamış olur.

Anestezinin bir başka türü de belkemiği anestezisidir. Bu durumda iğne sırtın ortasından yapılır, verilen kimyasal maddeler, bu sefer omuriliğe ulaşan büyük sinirleri etkisiz duruma sokar. Belkemiği anestezisi, vücudun belden aşağıda kalan kısımlarındaki bütün sinirleri duyumsuzlaş-tırır. Bu yöntem, vücudun alt kısmında yapılacak olan ameliyatlar için kullanılmaktadır. Kadınlara doğum sırasında bu tür anestezi uygulanabilir. Genel anestezide beyin, dolayısı ile hasta, ameliyatın yapılması sırasında derin bir uyku durumundadır. Bu uyku durumu, hiçbir acı duymayacak bir biçimde derindir. Hastanelerde yapılan ameliyatlarda genellikle genel anestezi uygulanır.

Hasta, uyuşturucu gazı soluduğu sürece uykulu bir durumdadır ve acı hissetmez. Genel anestezilerde kullanılan gazlar, beynin düşünme ve hareket etme kısımlarının çalışmasını durdurur. Bunlara üst merkezler denir ve anestezi sırasında kessin bir uyku durumunda olurlar. Beynin hastanın solunum ve kan dolaşım işlevlerini yönlendiren kısımlarına yaşamsal merkezler adı verilir; bunlar anestezi sırasında çalışmalarını sürdürürler. Hastaları uyuşturucu vererek uyutan doktorlara anestezi uzmanı adı verilir. Anestezi uzmanı, ilk önce hastanın kolundaki bir damara iğne yaparak onu uyutur. Daha sonra hastanın yüzüne bir maske takar ve maskenin ucundaki boru vasıtası ile bir tüp içinde bulunan duyumsuzlaştırıcı gazı hastaya verir. Bu gaz, genellikle oksijen ile karışmış durumdaki diazot monoksittir. Bu karışım, anestezi uzmanı tarafından işletilen bir aygıt ile denetlenir.

Bazı durumlarda, kısa süreli ameliyatlar için de genel anestezi gerekli olabilir. Bu durumda uzman, hastanın kolundaki damara iğne ile pen-total vererek birkaç dakika için uyumasını sağlar. Duyumsuzlaştırıcı, etkisini beş veya on dakikalık bir süre sürdürür, bundan sonra hasta uyanır.

Eski konumuna getirilmek istenen kırık kemikler, hastaya pentotal verilerek acısız bir biçimde düzeltilir. Genel anestezinin bu türüne toplardamar içi anestezisi denir.

Etiketler: , , , , ,

Yorum yazın