Türkiye’de Kâğıt yapımı

Türkiye’de Kâğıt yapımı
Malazgirt savaşını 1071’de kazanıp Anadolu’ya giren Türkler, ülkemizde ilk kâğıthaneleri kurmuşlardır. İlk kâğıthanenin nerede ve hangi yılda kurulduğu bilinmiyor.
Osmanlılar döneminde, İstanbul’un fethinden sonra Kâğıthane semtinde kurulmuş olan kâğıt yapımevi III. Selim dönemine değin, yani 19. yüzyılın başına kadar, aralıklı olarak çalıştırılmıştır. Bu kâğıthanenin kapanış tarihi de bilinmemektedir.
İkinci kâğıthane,II. Bayezid döneminde Bur- sa’da kurulmuş ve 1520 yılına değin işletilmiştir. Daha sonra, ülkemizde ilk basımevinin kuruluşu ile kâğıda gereksinme artmış,bu kez 1746’da Yalova’da Elmalık köyünde bir dere kenarında Ya- lâkabâd kâğıthanesi kurulmuştur. Bu kâğıthane,
ülke gereksinimini 19. yüzyılın ortalarına kadar başarıyla karşıladı. 1803’te İstanbul’da Beykoz’ da yeni bir kâğıthane kuruldu. Beykoz kâğıtha- nesi de, uzun süre çalıştırıldı ve iyi nitelikli kâğıtlar yapımında başarılı oldu.
OsmanlIlar döneminde çağdaş anlamda bir kâğıt fabrikasının İzmit’te kurulmasına karar verildi. Ancak bu gerçekleşmedi. O dönemin ilk kâğıt fabrikası özel girişim tarafından 1846’da İzmir’de Halkapınar semtinde kurulmuştur. Kapitülasyonlardan yararlanan AvrupalI kâğıt tacirleri, bu fabrikayı 6 ay sonra kapattılar.
1887 yılında bu kez başmabeyinci Osman Bey kâğıt yapma ayrıcalığını elde etti. 300.000 altın liralık bir şirket oluşturarak gene İstanbul’da Beykoz’da Hamidiye Kâğıt Fabrikasını kurdu. Bu fabrika 1915’e kadar başarılı bir üretim sağladı. Ancak o yıl bağlaşıklarımız savaş gereçleri yapmak için fabrikanın makinelerini parçaladılar.
Cumhuriyet döneminde kâğıt yapımı sanayileşme planlamalarında yer aldı. Kâğıt mühendisi Mehmet Ali Kâğıtçı tarafından araştırma ve projesi yapılan ilk,devlet kâğıt ve karton fabrikasının yapımına 1934 yılında İzmit’te başlandı. Kâğıt üretimi ilk kez 1938’de gerçekleştirildi. Daha sonraki yıllarda fabrikaya ek üniteler yapılarak Balkanların en büyük kâğıt fabrikalarından biri durumuna getirildi.
Ülkenin nüfusunun ve kâğıt tüketiminin hızla artışı nedeniyle, İzmit Kâğıt Fabrikası gereksinmeleri karşılayamaz duruma gelince yeni kâğıt fabrikalarının kurulması düşünüldü.
1%5’te yapımına başlanan Zonguldak – Çaycuma ve 1967’de temeli atılan Giresun – Aksu ve aynı yıl yapımına başlanan Muğla – Dalaman kâğıt fabrikaları ile 1970’te yapımına başlanan Balıkesir kâğıt fabrikaları günümüzde kâğıt üretmektedir.
Ancak artan fabrikalar sayısı ile üretimin de hızla artmasına karşın tüketim daha da fazla arttığından yeni fabrikaların yapılması kararlaştırılmış ve bunlardan biri olarak Afyon’un Çay ilçesinde yeni bir fabrikanın kurulmasına başlanmıştır. Bu fabrikada kamış ve saman işlenerek selüloz elde edilecek ve diğer kâğıt fabrikalarına gönderilecektir. Ayrıca, Kastamonu’nun Taşköprü ilçesinde yalnız sigara kâğıdı üretecek bir fabrikanın kuruluşu tamamlanmak üzeredir. İçel’in Silifke ilçesinin Taşucu bucağında, çevredeki orman ürünlerinden selüloz ve kraft kâğıdı üretecek bir fabrika da yapım halindedir.
Bunlardan başka ülkemizde devlet kuruluşu olan İstanbul-Kazlıçeşme ve İzmir-Çiğli’de iki küçük fabrika ile 9 adet küçük kâğıt yapımevi vardır.
özel girişim de kâğıt endüstrisine el atmıştır, önemli kâğıt yapımcıları arasında Karamürsel’de Eczacıbaşı, İzmit’te Kartonsan ve İzmir’de Vi- king fabrikaları bulunmaktadır.

Yorum yazın