Tarak Dubası Nedir

Tarak Dubası Nedir

tarak dubası, sualtı kazılarında kullanılan büyük yüzer aygıt. Sualtı kazıları, 1) kanal, akarsu ve liman yataklarının açılması ve derinleştirilmesi, 2) alçak kara parçalarının doldurularak yükseltilmesi için dolgu malzemesi ve inşaat kumu çıkarılması, ayrıca akaçlama ve kanalizasyon sistemlerinin geliştirilmesi, 3) baraj, şedde ve akarsularla deniz kıyılarını denetim altına alan başka yapıların kurulması, 4) ticari değer taşıyan sualtı çökellerinin ya da deniz canlılarının çıkarılması amaçlarına yönelik olarak yapılır.

Tarak dubaları mekanik ve hidrolik olarak başlıca iki sınıfa ayrılır. Her iki sınıfta pek çok özel tarak dubası tipi olduğu gibi, her iki etkiden yararlanarak çalışan bileşik dubalar da geliştirilmiştir. Tarak dubaları değişik türden çökelleri kazıyabilecek biçimde tasarımlanmış olmakla birlikte, hafriyatı yapılan asıl malzemeler kum ve çamurdur. Kepçeli tarak dubası temel olarak, bir mavnaya yerleştirilmiş bir sualtı ekskavatörüdür. Başlıca farkı, kepçe, kepçe kolu ve kepçe kolunu yöneten vinç kolu tasarımlarının ve kepçenin kazı mekanizmasının daha değişik olması ve donanımın geniş bir yay çizerek çalışabilecek biçimde mavnaya yerleştirilmiş bulunmasıdır. Çift kepçeli (klem-şel) tarak dubalarının kepçesi, birbirine mafsallanmış taraklı iki çeneden oluşan bir kova biçimindedir. Kova esnek tel halatların yardımıyla dibe daldırılır, çeneler kapatılır ve kepçe yukarı çekilir. Çalışma sırasında kepçe kendi ağırlığıyla dibe daldırılır, tırnaklarının kuma ya da çamura geçmesi

sağlanır; çene kapatılırken tırnaklar dibe iyice batar. Kepçeli tarak dubaları hemen hemen bütün derinliklerde kazı yapabilir. Kovalı tarak dubaları ise, kesintisiz bir zincir biçiminde yerleştirilmiş ve ayarlanabilir bir kolun çevresinde dönen kovalardan oluşur. Kol belirli bir eğimle dibe yatırıldığında, boş kovalar kolun alt bölümünden dibe dalar, kum ya da çamuru dipten kazıyarak ilerler ve kolun üst bölümünden dolu biçimde mavnaya çıkar ve yükünü burada boşaltarak tekrar dibe doğru iner. Skreyper ya da dreglayn olarak da adlandırılan çekme kepçeli tarak dubalarında, vinç kolunun ucunda kablolarla denetlenen kova, zemini sıyırarak tarar. Kova, vinç kolunun yardımıyla ve belirli bir açıda dibe daldırılır, daha sonra zemine sürülerek çekilir. Hidrolik tarak dubalarında ise merkezkaç pompalardan yararlanılır. Pompa karterindeki pervane, merkezkaç etkisiyle çeşitli katilardan, su ve gazdan oluşan bir karışımı dışarı püskürtür. Pompanın içinde bir kısmi vakum oluştukça, su yüzeyindeki atmosfer basıncı ve su kütlesinin ağırlığı (hidrostatik basınç), suyun ve su içindeki asıltı zemin malzemesinin emme etkisiyle pompaya dolmasına yol açar. Pompadan püsküren malzemeler önce mavnaya, oradan da özel borular yardımıyla kıyıya taşınır.

Yorum yazın